การศึกษาวิเคราะห์วิธีการจัดการเรียนรู้แบบมีส่วนร่วมของพระพุทธเจ้า

บทคัดย่อ

วิทยานิพนธ์เรื่อง “การศึกษาวิเคราะห์วิธีการจัดการเรียนรู้แบบมีส่วนร่วมของพระพุทธเจ้า” มีวัตถุประสงค์ ในการศึกษาคือ 1) เพื่อศึกษาวิธีการจัดการเรียนรู้แบบมีส่วนร่วม 2) เพื่อศึกษาวิธีการจัดการเรียนรู้ของพระพุทธเจ้า และ 3) เพื่อวิเคราะห์วิธีการจัดการเรียนรู้แบบมีส่วนร่วมของพระพุทธเจ้า ผลการศึกษาพบว่า กระบวนการเรียนรู้ แบบมีส่วนร่วม ประกอบด้วยองค์ประกอบ 5 ข้อ ดังนี้ 1) ความเกี่ยวข้องสัมพันธ์กันในทางบวก 2) การมีปฏิสัมพันธ์ที่ ส่งเสริมซึ่งกันและกัน 3) ความรับผิดชอบของสมาชิกแต่ละบุคคล 4) การใช้ทักษะระหว่างบุคคลและทักษะการ ทำงานกลุ่มย่อย 5) กระบวนการกลุ่ม การเรียนรู้แบบมีส่วนร่วมจะเกิดขึ้นได้ต้องอาศัยปัจจัยส่งเสริมการเรียนรู้ 4 ด้านประกอบด้วย ตัวผู้เรียน, บทเรียน, วิธีจัดการเรียนการสอน, และสภาพแวดล้อม วิธีการจัดการเรียนรู้ของ พระพุทธเจ้า ที่พระพุทธเจ้าทรงใช้ในการสั่งสอนพุทธบริษัท 4 นั้น มีคุณสมบัติที่สำคัญ 6 ประการดังนี้ 1) ทรงสอนสิ่ง ที่จริงและเป็นประโยชน์แก่ผู้ฟัง 2) ทรงรู้เข้าใจสิ่งที่สอนอย่างถ่องแท้สมบูรณ์ 3) ทรงสอนด้วยเมตตา มุ่งประโยชน์แก่ ผู้รับคำสอนเป็นที่ตั้ง และไม่หวังผลตอบแทน 4) ทรงทำได้จริงอย่างที่สอน สามารถเป็นตัวอย่างที่ดีให้กับผู้เรียน 5) ทรงมีบุคลิกภาพโน้มน้าวจิตใจให้เข้าใกล้ชิดสนิทสนมและพึงพอใจได้ความสุข 6) ทรงมีหลังการสอนและวิธีการ สอนที่ยอดเยี่ยม โดยสรุปออกมาแบบเป็นวิธีสอนของพระพุทธเจ้าได้ ดังนี้ 1) แบบสากัจฉา หรือสนทนา 2) แบบ บรรยาย 3) แบบตอบปัญหา และ 4) แบบวางกฎข้อบังคับ การวิเคราะห์วิธีการจัดการเรียนรู้แบบมีส่วนร่วมของพระพุทธเจ้า คือ การจัดการเรียนรู้แบบมีส่วนร่วมตามแนวทางของพระพุทธเจ้า เป็นกระบวนการสร้างความรู้ เป็นการเรียนรู้ที่อาศัยประสบการณ์เดิมผู้เรียนเป็นสำคัญ นำพาและต่อยอดก่อให้เกิดความรู้ใหม่ ๆ อย่างต่อเนื่อง ผู้เรียนสามารถกำหนดหลักการที่ได้จากการปฏิบัติและสามารถประยุกต์ใช้ทฤษฎีความรู้หรือหลักการได้อย่างถูกต้อง มีปฏิสัมพันธ์ระหว่างผู้สอนกับผู้เรียน และมีปฏิสัมพันธ์ระหว่างผู้เรียนด้วยกันเอง มีการแสดงออกทั้งกาย วาจา และจิตใจ การเรียนรู้แบบมีส่วนร่วมตามแนวทางของพระพุทธเจ้า โดยนำมาวิเคราะห์วิธีการจัดการเรียนรู้แบบมีส่วน ร่วมของพระพุทธเจ้าได้ 4 วิธี ประกอบด้วย 1) วิเคราะห์ตามแนวพระทศพลญาณ 10 2) วิเคราะห์ตามแนวจริต 6 3) วิเคราะห์ตามแนวบุคคล 4 4) วิเคราะห์ตามแนวพุทธลีลา 4 และได้นำเสนอวิธีการจัดการเรียนรู้แบบมีส่วนร่วมของ พระพุทธเจ้าไว้ 2 วิธีคือ 1) วิธีการจัดการเรียนรู้แบบมีส่วนร่วมของพระพุทธเจ้าตามแนวไตรสิกขา 2) วิธีการจัดการ เรียนรู้แบบมีส่วนร่วมของพระพุทธเจ้าตามหลักศรัทธาและโยนิโสมนสิการ เพื่อเป็นวางแนวทางในการสอน และ กระบวนการในการจัดกิจกรรมการเรียนรู้ เพื่อส่งเสริมการเรียนรู้แบบมีส่วนร่วมตามแนวทางของพระพุทธเจ้า