โวหารภาพพจน์ในวรรณกรรมท้องถิ่นภาคเหนือ

บทคัดย่อ

การศึกษาครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาโวหารภาพพจน์ของวรรณกรรมท้องถิ่นภาคเหนือและวิเคราะห์ ค่าวซอ ที่สร้างขึ้นผ่านวรรณกรรมแบบมุขปาฐะจากกลวิธีในการใช้คำในทำนองพื้นบ้าน เพื่อให้เห็นสิ่งที่ปรากฏ ในวรรณกรรม ตาม การสร้างภาพพจน์เป็นศิลปะทางภาษาขั้นสูงของการแต่งคำประพันธ์ค่าวซอ ที่ผู้แต่งใช้กลวิธีการเปรียบเทียบ การเล่นคำ ความหมาย โดยใช้ภาษาที่คมคายในลักษณะของกวีในวิธีต่างๆ ทำให้มองภาพวรรณกรรมให้เด่นชัดและลึกซึ้งขึ้นในจิตใจทำให้ผู้อ่านและผู้ฟังเกิดจินตนาการคล้อย

การศึกษาครั้งนี้ เป็นการศึกษาด้วยวิธีการวิเคราะห์วรรณกรรมโดยวิเคราะห์ตามโวหารภาพพจน์ และศึกษาในด้านคติชนวิทยา ในคติความเชื่อของการสร้างวรรณกรรมคัมภีร์ ทั้งนี้ได้ศึกษาด้วยการสืบหาฉันทลักษณ์ และจำแนกประเภทของค่าว และจำแนกโวหารภาพพจน์ตามที่ได้กำหนดไว้ จากนั้นได้ทำการค้นหาข้อมูล การสังเกต เปรียบเทียบลักเกณฑ์ แล้วนำมาวิเคราะห์และนำเสนอด้วยการพรรณนาวิเคราะห์ พบว่าฉันทลักษณ์ของวรรณกรรม ค่าวซอ นั้นมี 3 รูปแบบ คือ ร่าย หรือค่าวธรรม, โคลง หรือ กะโลง, ค่าวซอ หรือค่าวส่ำ ค่าวใช้ และโวหารภาพพจน์ที่ ปรากฏในวรรณกรรมท้องถิ่นภาคเหนือในค่าวซอ จำนวน 8 ประการทำให้เห็นถึงการใช้โวหารในการแต่ง การเล่นคำ และการใช้คำโบราณถิ่นภาคเหนือในการแต่งเพื่อให้ได้รับรู้ถึงสุนทรียรสในความเป็นท้องถิ่นภาคเหนือในวรรณกรรม ให้เป็นเอกลักษณ์ของกวีแต่ละคนในแต่ละท้องถิ่น ให้ปรากฏ