ล้านนาวิถีใหม่เพื่อพึ่งพาตนเองอย่างยั่งยืนตามแนวทางพระพุทธศาสนา

บทคัดย่อ

หลักการพึ่งตนเองในพระพุทธศาสนา (Principles of Self-reliance in Buddhism) เป็นหลักคำสอนสำคัญ
ที่สะท้อนให้เห็นถึงความแตกต่าง กับศาสนาดั้งเดิมของชาวชมพูทวีป (The Original Religions of Indian) อย่าง
สิ้นเชิง เพราะหลักการของศาสนาดั้งเดิมในชมพูทวีปโดยเฉพาะศาสนาพราหมณ์ เน้นศรัทธา ความจงรักภักดี การ
ยอมสยบต่อเทพเจ้า ซึ่งเชื่อเรื่องการมีอำนาจของพระเจ้าอย่างไม่มีขอบเขต สามารถให้คุณให้โทษได้ตามความพอใจ
ของพระองค์ มนุษย์จำเป็นต้องเชื่อฟัง แสดงความเคารพต่อพระเจ้า จำเป็นต้องศรัทธาด้วยการบวงสรวง การอ้อน
วอน โดยหวัง ว่าจะได้รับการโปรดปราน ได้โชคลาภ หรือการปกป้องคุ้มครองให้ปราศจากภัยพิบัติต่าง ๆ จากเทพ
เจ้าทั้งหลาย จึงเป็นเอกลักษณ์ (Identity) เฉพาะของชนชาวชมพูทวีปตั้งแต่อดีตมาแล้ว
ซึ่งแตกต่างจากพระพุทธศาสนาอย่างสิ้น เพราะศาสนาพุทธสอนให้ผู้คนพิจารณาสิ่งต่าง ๆ ตามความจริงด้วย
ปัญญา อีกทั้งยังสอนให้ผู้คนพึ่งตนเอง มากกว่าการร้องขอจากพระเจ้า แม้ว่าหลักแห่งการพึ่งตนเองจะเป็นหลักคำ
สอนสำคัญในพระพุทธศาสนาที่แสดงให้เห็นถึงหลักการพัฒนาตนเองของปัจเจกบุคคล จากการพัฒนาในเบื้องต้น คือ
การทำตนให้มีความพรั่งพร้อมด้วยปัจจัยขั้นพื้นฐานในการดำรงชีวิต จนสามารถยกระดับจิตของตนให้ก้าวสู่การมีที่
พึ่งอันประเสริฐอย่างมั่นคงด้วยการบรรลุพระนิพพาน เป็นอิสระหลุดพ้นจากกิเลสได้อย่างถาวร ซึ่งทำให้เห็นว่า
หลักธรรมในพระพุทธศาสนามีความสัมพันธ์กับชีวิตของคนในสังคมทุกระดับ เนื่องจากพระพุทธศาสนามีคำสอน
มากมายที่สามารถนำมาประยุกต์ใช้พัฒนาชีวิต ชาวล้านนาหรือชาวไตโบราณมีรากฐานการดำรงชีวิตในรูปแบบของ
สังคมเกษตรกรรมแบบพอเพียงและพึ่งตนเอง โดยชาวล้านนานั้นจะอาศัยอยู่กับธรรมชาติ มีโลกทัศน์และคติความ
เชื่อเรื่องผี การนำหลักธรรมทางพระพุทธศาสนาเข้ามาปรับใช้ในการดำรงชีวิตของชาวล้านนาจึงเป็นสิ่งที่จำเป็นอย่าง
มากในการสร้างการพึ่งพาตนเอง และเป็นการพัฒนาชีวิตของชาวล้านนาให้ดีขึ้น