การมีส่วนร่วมเชิงพุทธเพื่อการพัฒนาด้านวิถีวัฒนธรรมของประชาชนบ้านแม่พุงหลวง อำเภอวังชิ้น จังหวัดแพร่

บทคัดย่อ

การศึกษาวิจัยเรื่อง การมีส่วนร่วมเชิงพุทธเพื่อการพัฒนาด้านวิถีวัฒนธรรมของประชาชนบ้านแม่พุงหลวง อำเภอวังชิ้น จังหวัดแพร่ มีวัตถุประสงค์ในการศึกษาวิจัย คือ ๑) เพื่อศึกษาการมีส่วนร่วมเชิงพุทธเพื่อการพัฒนาด้านวิถีวัฒนธรรมของประชาชนบ้านแม่พุงหลวง อำเภอวังชิ้น จังหวัดแพร่ ๒) เพื่อเปรียบเทียบการมีส่วนร่วมเชิงพุทธเพื่อการพัฒนาด้านวิถีวัฒนธรรมของประชาชนบ้านแม่พุงหลวง อำเภอวังชิ้น จังหวัดแพร่ โดยจำแนกตามปัจจัยส่วนบุคคล ๓) เพื่อศึกษาปัญหาอุปสรรคและข้อเสนอแนะเกี่ยวกับการมีส่วนร่วมเชิงพุทธเพื่อการพัฒนาด้านวิถีวัฒนธรรมของประชาชนบ้านแม่พุงหลวง อำเภอวังชิ้น จังหวัดแพร่ และ ๔) เพื่อศึกษาแนวทางการนำหลักอปริหานิยธรรมมาใช้ในการมีส่วนร่วมเชิงพุทธเพื่อการพัฒนาด้านวิถีวัฒนธรรมของประชาชนบ้านแม่พุงหลวง อำเภอวังชิ้น จังหวัดแพร่ ซึ่งเป็นการวิจัยแบบผสานวิธี ประชากรและกลุ่มตัวอย่างที่ใช้ในการวิจัย คือ ประชาชนในหมู่บ้านแม่พุงหลวง อำเภอวังชิ้น จังหวัดแพร่ จำนวน ๕๐๐ คน กลุ่มตัวอย่างได้มาจากการสุ่มตัวอย่างตามระดับชั้น การหากลุ่มตัวอย่างใช้สูตรคำนวณขนาดกลุ่มตัวอย่างของทาโร่ ยามาเน่ ได้ขนาดกลุ่มตัวอย่าง จำนวน ๒๒๒ คน เก็บข้อมูลโดยใช้แบบสอบถาม และทำการวิเคราะห์ข้อมูลโดยใช้โปรแกรมสำเร็จรูปเพื่อการวิจัยทางสังคมศาสตร์ เพื่อหาค่าความถี่ ค่าร้อยละ ค่าเฉลี่ย และค่าส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน ทำการทดสอบสมมติฐานด้วยการตรวจสอบค่าที และค่าเอฟด้วยการวิเคราะห์ความแปรปรวนแบบทางเดียว เมื่อพบว่ามีความแตกต่าง จึงทดสอบความแตกต่างรายคู่โดยวิธีการหาผลต่างนัยสำคัญน้อยที่สุด ในส่วนของข้อคำถามปลายเปิดที่แสดงปัญหาอุปสรรคและข้อเสนอแนะ ผู้วิจัยทำการจัดกลุ่มตามประเด็นที่กำหนดไว้ในแบบสอบถามปลายเปิด จากนั้นจะทำการวิเคราะห์โดยใช้การแจกแจงความถี่และข้อมูลจากการสัมภาษณ์ ผู้วิจัยทำการจัดกลุ่มข้อมูลสาระสำคัญของประเด็นการสัมภาษณ์ จากนั้นทำการวิเคราะห์ข้อมูลเชิงเนื้อหา

ผลการศึกษาวิจัยพบว่า ระดับการมีส่วนร่วมเชิงพุทธเพื่อการพัฒนาด้านวิถีวัฒนธรรมของประชาชนบ้านแม่พุงหลวง อำเภอวังชิ้น จังหวัดแพร่ ภาพรวมอยู่ในระดับมาก (X̄ = ๓.๗๖) และเมื่อจำแนกเป็นรายด้าน พบว่า ด้านการดำเนินงานอยู่ในระดับมาก (X̄ = ๔.๐๒) รองลงมาคือ ด้านการตัดสินใจ (X̄ = ๓.๗๕), ด้านการรับผลประโยชน์ (X̄ = ๓.๖๙) และด้านการประเมินผล (X̄ = ๓.๕๘) อยู่ในลำดับน้อยที่สุด

ผลการเปรียบเทียบการมีส่วนร่วมเชิงพุทธเพื่อการพัฒนาด้านวิถีวัฒนธรรมของประชาชนบ้านแม่พุงหลวง อำเภอวังชิ้น จังหวัดแพร่ โดยจำแนกตามปัจจัยส่วนบุคคล ได้แก่ เพศ อายุ ระดับการศึกษา อาชีพและรายได้ ผลการวิจัยพบว่าแตกต่างกันอย่างมีนัยสำคัญที่ ๐.๐๕ จึงยอมรับสมมติฐานที่ตั้งไว้

ปัญหา อุปสรรคและข้อเสนอแนะการมีส่วนร่วมเชิงพุทธเพื่อการพัฒนาด้านวิถีวัฒนธรรมของประชาชนบ้านแม่พุงหลวง อำเภอวังชิ้น จังหวัดแพร่ พบว่า ประชาชนส่วนมากขาดการปรึกษาหารือเพื่อประเมินผลการพัฒนาหมู่บ้าน ตลอดจนขาดความรู้ความเข้าใจในการประเมินผลของกิจกรรมต่าง ๆ อย่างเป็นระบบร่วมกัน และประชาชนบางกลุ่มมองเห็นผลประโยชน์ที่ตนจะได้รับเป็นเงินมากกว่าผลประโยชน์ของส่วนรวม ดังนั้น ข้อเสนอแนะ ควรหาเวลาเพื่อพบปะพูดคุย สร้างความเข้าใจและแสวงหาความรู้ในกิจกรรมโครงการและผลประโยชน์ต่อตนเองและสาธารณะร่วมกัน ตลอดจนปลุกจิตสำนึกของประชาชนให้เห็นถึงความสำคัญของการมีส่วนร่วมเชิงพุทธเพื่อการพัฒนาด้านวิถีวัฒนธรรม กระตุ้นความต้องการมีส่วนร่วมในด้านต่าง ๆ

ผลการสัมภาษณ์ผู้ให้ข้อมูลหลักถึงแนวทางการนำหลักอปริหานิยธรรมไปประยุกต์ใช้เพื่อการพัฒนาการมีส่วนร่วมเชิงพุทธด้านวิถีวัฒนธรรมของประชาชนบ้านแม่พุงหลวง อำเภอวังชิ้น จังหวัดแพร่ โดยก่อนดำเนินโครงการกิจกรรม ควรจัดประชุมภายในหมู่บ้านเพื่อสร้างความเข้าใจร่วมกัน เพื่อให้ทุกคนร่วมมือร่วมใจทำกิจของส่วนรวมอย่างพร้อมเพรียงกัน เพื่อให้เกิดพลังความสามัคคี ทั้งนี้ ต้องยึดถือปฏิบัติตามหลักธรรม กฎเกณฑ์ กติกาของหมู่บ้าน เคารพ นับถือ เชื่อฟังและให้เกียรติผู้นำ ปฏิบัติตามหลักธรรม ประเพณี วิถีชีวิต ความเชื่อดั้งเดิมอันดีงามที่ได้บัญญัติไว้ ตลอดจนให้เกียรติ ให้ความปลอดภัยแก่สตรีเพศ ให้ความเคารพผู้ที่ควรเคารพ ปกป้องรักษาไว้ซึ่งศาสนา วัฒนธรรม ประเพณี ส่งเสริมอัตลักษณ์วิถีชีวิตอันดีงามของชาติพันธุ์บ้านแม่พุงหลวงและนำมาพัฒนาต่อยอดให้เกิดความมั่นคงและก่อให้เกิดรายได้อย่างยั่งยืนแก่ประชาชนบ้านแม่พุงหลวงต่อไป