9 พระธาตุ 9 อำเภอ: จากตำนานสู่การเชื่อมโยงเครือข่ายการท่องเที่ยวทางพุทธศาสนาในจังหวัดพะเยา
##plugins.themes.bootstrap3.article.main##
บทคัดย่อ
งานวิจัยเรื่อง “9 พระธาตุ 9 อําเภอ: จากตํานานสู่การเชื่อมโยงเครือข่ายการท่องเที่ยวทางพุทธศาสนา
ในจังหวัดพะเยา” เป็นการวิจัยแบบผสมผสาน ทั้งเชิงคุณภาพและปริมาณ โดยใช้แบบสอบถาม การสัมภาษณ์เชิงลึก
และการประชุมกลุ่มย่อย เพื่อให้ได้ผลตามวัตถุประสงค์ 3 ประการ คือ 1) เพื่อศึกษาข้อมูลเชิงประวัติศาสตร์ของ 9
พระธาตุ 9 อําเภอ ในจังหวัดพะเยา 2) เพื่อประเมินศักยภาพทางการทํองเที่ยวของ 9 พระธาตุ 9 อําเภอ ในจังหวัด
พะเยา และ 3) เพื่อนําเสนอยุทธศาสตร๑การเชื่อมโยงเครือข่าย 9 พระธาตุ 9 อําเภอ ในจังหวัดพะเยา ได๎แกํ (1) พระ
ธาตุจอมทอง อําเภอเมืองพะเยา (2) พระธาตุดอยคํา อําเภอเชียงคํา (3) พระธาตุจอมไคร้ อําเภอดอกคําใต้ (4) พระ
ธาตุจอมก๊อ อําเภอแม่ใจ (5) พระธาตุดอยหยวก อําเภอปง (6) พระธาตุขิงแกง อําเภอจุน (7) พระธาตุภูปอ อําเภอ
เชียงม่วน (8) พระธาตุลานเตี้ย อําเภอภูกามยาว และ (9) พระธาตุภูซาง อําเภอภูซาง ผลการศึกษาพบวํา
วัดพระธาตุทั้ง 9 แห่ง เป็นวัดที่มีองค์พระธาตุเก่าแก่และศักดิ์สิทธิ์ ซึ่งผู้คนในท้องถิ่นเคารพสักการะด้วย
ความศรัทธาวํา เป็นสถานที่ประดิษฐานพระวรกายส่วนใดส่วนหนึ่งของพระพุทธเจ้าหรือพระสาวก โดยเฉพาะอย่าง
ยิ่ง พระเกศาธาตุ ตามตํานานพระธาตุแต่ละแห่งมักกล่าวถึงการเสด็จมาเผยแผ่พระพุทธศาสนาของพระพุทธเจ้าและ
พระสาวก ณ สถานที่แห่งนั้น อันเป็นความเชื่อที่สืบเนื่องมาจากตํานานพระเจ้าเลียบโลก ผลการประเมินศักยภาพ
ทางการท่องเที่ยวของทั้ง 9 พระธาตุ โดยภาพรวม พบว่า อยูํในระดับปานกลาง คือ มีคําเฉลี่ยเทํากับ 3.36 โดยมี
ศักยภาพทางด้านคุณค่า/ปัจจัยหลัก/สิ่งดึงดูดทางการท่องเที่ยว ในระดับมาก ค่าเฉลี่ยเท่ากับ 3.77 มีศักยภาพด้าน
ปัจจัยสนับสนุน/สิ่งอํานวยความสะดวก ในระดับปานกลาง คําเฉลี่ยเทํากับ 3.24 และมีศักยภาพด้านการเข้าถึง ใน
ระดับปานกลาง ค่าเฉลี่ยเทํากับ 3.09 คณะผู้วิจัยและภาคีเครือข่ายได้ร่วมกันกําหนดยุทธศาสตร์เพื่อเชื่อมโยง
เครือข่าย 9 พระธาตุ 9 อําเภอ จํานวน 4 ยุทธศาสตร์ ได้แก่ (1) การพัฒนาฐานความรู้/องค์ความรู้ และการสร้าง/
พัฒนาอัตลักษณ์ทางการท่องเที่ยวเชิงพุทธร่วมกัน (2) การจัดทําเส้นทางและกิจกรรมการท่องเที่ยวทาง
พระพุทธศาสนาที่เชื่อมโยงกัน (3) การส่งเสริมองค์ความรู้ทางด้านพุทธศิลปกรรม และ (4) การสร้างความร่วมมือ
ของภาคีเครือข่ายในการบริหารจัดการร่วมกัน
##plugins.themes.bootstrap3.article.details##
ส่วน
การอ้างอิง
เธียรชาย อักษรดิษฐ์. (2545). “ชุธาตุ: บทบาทและความหมายของพระธาตุในอนุภูมิภาคอุษาคเนย์ กรณีศึกษาความ
เชื่อเรื่องพระธาตุปีเกิดในล้านนา” (วิทยานิพนธ์). เชียงใหม่: บัณฑิตวิทยาลัย มหาวิทยาลัยเชียงใหม่.
__________. (2552). ตำนานพระเจ้าเลียบโลก: การศึกษาพื้นที่ทางสังคมและวัฒนธรรมล้านนา ภูมินาม
ตำนาน ผู้คน. เชียงใหม่: ธารปัญญา.
พระใบฎีกาเสน่ห์ ญาณเมธี. (2555). “การศึกษารูปแบบและกระบวนการจัดการทํองเที่ยวทางพระพุทธศาสนาใน
ภาคเหนือ: กระบวนการเรียนรู้สู่การสร้างสรรค์เชิงประวัติศาสตร์และวัฒนธรรม” (รายงานวิจัย).
สํานักงานกองทุนสนับสนุนการวิจัย.
พระมหาสุทิตย์ อาภากโร (อบอุ่น) และคณะ. (2555). “การพัฒนารูปแบบและกระบวนการจัดการทํองเที่ยวทาง
พระพุทธศาสนาในประเทศไทย” (รายงานการวิจัย). สํานักงานกองทุนสนับสนุนการวิจัย.
พระมหาเสรีชน นิริสฺสโร (พันธ์ประโคน) และคณะ. (2556). “การจัดการท่องเที่ยวทางพระพุทธศาสนาในประเทศ
ไทย” (รายงานการวิจัย). สถาบันวิจัยพุทธศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย.
พระสุธีรัตนบัณฑิต (อาภากโร) และ พระใบฎีกาสัญญา อภิวณฺโณ (สดประเสริฐ). (2560). “ยุทธศาสตร์การ
ท่องเที่ยวทางพระพุทธศาสนาและวัฒนธรรมของไทยและอาเซียน”. วารสาร มจร พุทธปัญญา
ปริทรรศน์. 2 (1) : 150 – 151.
แม่ชีกฤษณา รักษาโฉม และคณะ. (2555). “รูปแบบและกระบวนการจัดการการท่องเที่ยวทางพระพุทธศาสนาใน
ภาคตะวันออกเฉียงเหนือ: กระบวนการเปลี่ยนแปลง ‘เส้นทางบุญ สู่ เส้นทางธรรม’” (รายงานวิจัย).
สํานักงานกองทุนสนับสนุนการวิจัย.
วงศ์ระวิทย์ น้อมนําทรัพย์ และ พยอม ธรรมบุตร. “แผนยุทธศาสตร์เพื่อพัฒนาการทํองเที่ยวเชิงพุทธศาสนาอย่าง
ยั่งยืนในจังหวัดนครปฐม”. วารสารวิจัยสหวิทยาการไทย. 11 (4). 49 – 56.
สุจิตต์ วงษ์เทศ. (2527). เมืองพะเยา. กรุงเทพฯ : มติชน.
__________. (2538). ประวัติศาสตร์ สังคมและวัฒนธรรมเมืองพะเยา. กรุงเทพฯ: มติชน.
สุรพล ดําริห์กุล. (2539). แผ่นดินล้านนา. กรุงเทพฯ : เมืองโบราณ.
สํานักงานวัฒนธรรมจังหวัดพะเยา. (2558). เที่ยวพะเยา เมืองภูกามยาว อารยธรรมโบราณแห่งเมืองทะเลสาบ
กลางหุบเขา. พิมพ๑ครั้งที่ 2. พะเยา : สุทธิโรจน์ พริ้นติ้ง.
Thaiheritage. ( 1 5 เ มษายน 2561). จังหวัดพะเยา. [ออนไลน์ ].
แหลํง ที่ มา : http://www.thaiheritage.net/nation/oldcity/ phayao1.htm