การจัดการป่าไม้แบบมีส่วนร่วมจากเครือข่ายชุมชนสู่การสร้างคุณภาพชีวิตอย่างยั่งยืนจังหวัดน่าน

บทคัดย่อ

งานวิจัยการจัดการป่าไม้แบบมีส่วนร่วมของเครือข่ายชุมชนสู่การสร้างคุณภาพชีวิตอย่างยั่งยืนจังหวัดน่าน มี
วัตถุประสงค์ดังนี้ 1. เพื่อวิเคราะห์สภาพปัญหาการจัดการป่าไม้แบบมีส่วนร่วมจากเครือข่ายชุมชนจังหวัดน่าน 2. เพื่อ
ศึกษารูปแบบการจัดการป่าไม้แบบมีส่วนร่วมจากเครือข่ายชุมชนอย่างยั่งยืนจังหวัดน่าน 3. เพื่อเสนอแนวทางการ
จัดการป่าไม้แบบมีส่วนร่วมจากเครือข่ายชุมชน สู่การสร้างคุณภาพชีวิตอย่างยั่งยืน จังหวัดน่าน เป็นการวิจัยผสานวิธี
(Mixed Method Research) ประกอบด้วยการวิจัยเชิงเอกสาร (Documentary Research) การวิจัยเชิงคุณภาพ
(Qualitative Research) โดยวิธีการสัมภาษณ์และการประชุมกลุ่มย่อยจากผู้ให้ข้อมูลสำคัญ จำนวน 34 คน และการ
วิจัยเชิงปฏิบัติการ (Action Research) ลงพื้นที่ปฏิบัติการเกษตรวิถีพุทธ มอบพันธ์พืชให้ชุมชนตัวอย่างเกิดสัมมาชีพ
พึ่งตนเองสู่การสร้างคุณภาพชีวิตอย่างยั่งยืน
ผลการวิจัยพบว่า
1) สภาพปัญหาการจัดการป่าไม้แบบมีส่วนร่วมจากเครือข่ายชุมชนจังหวัดน่านที่ผ่านมามีปัญหาเรื่องการบุก
รุกทำลายป่า พบว่าเกิดจากภาครัฐที่มีนโยบายและออกกฎระเบียบการสัมปทานแก่กลุ่มนายทุน เน้นการค้าขายไม้
เชิงพาณิชย์ การบังคับใช้กฎหมายที่เคร่งครัดเน้นการลงโทษ ขาดการบูรณาการการปฏิบัติงานร่วมกันระหว่าง
หน่วยงานภาครัฐ และประชาชนอย่างจริงจัง ไม่สอดคล้องกับวิถีการดำรงชีวิตของคนในชุมชนกับป่า และปัญหาที่
เกิดจากประชาชนในพื้นที่ใช้พื้นที่ป่าทำการเกษตรเชิงเดี่ยวปลูกข้าวโพด ใช้สารเคมีต่าง ๆ
2) รูปแบบการจัดการป่าไม้แบบมีส่วนร่วมของเครือข่ายชุมชน พบว่ามีรูปแบบการจัดการป่าไม้แบบมีส่วน
ร่วมจากเครือข่ายชุมชน คือ (1) การจัดการป่าไม้โดยการจัดสรรพื้นที่ป่าไม้แบบมีส่วนร่วม และ (2) การจัดการป่า
ไม้โดยใช้ภูมิปัญญาท้องถิ่นแบบมีส่วนร่วม
3) แนวทางการจัดการป่าไม้แบบมีส่วนร่วมของเครือข่ายชุมชนสู่การสร้างคุณภาพชีวิตอย่างยั่งยืนจังหวัดน่าน
คือ (1) การส่งเสริมอาชีพชุมชนตามหลักปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียง (2) การส่งเสริมอาชีพเกษตรวิถีพุทธ โดย
ประยุกต์หลักสัมมาอาชีวะตามหลักพระพุทธศาสนา ทำให้ชุมชนพื้นที่เป้าหมายพึ่งตนเองได้ มีอาชีพสุจริต มีรายได้
มีตลาดชุมชน มีสุขภาพดี คุณภาพชีวิตของคนในชุมชนเกิดความยั่งยืน