ศึกษาวิเคราะห์คุณค่าการแสดงธรรมพื้นเมืองแก่ผู้ป่วยระยะวิกฤต

บทคัดย่อ

การศึกษาวิเคราะห์คุณค่าการแสดงธรรมพื้นเมืองแก่ผู้ป่วยระยะวิกฤต มีวัตถุประสงค์ 3 ประการคือ 1.เพื่อศึกษาภาวะก่อนตายของผู้ป่วยระยะวิกฤติ 2.เพื่อศึกษาการแสดงธรรมพื้นเมืองแก่ผู้ป่วยระยะวิกฤติในล้านนา 3.เพื่อวิเคราะห์คุณค่าของการแสดงธรรมพื้นเมืองแก่ผู้ป่วยระยะวิกฤติในล้านนา ผลการศึกษาพบว่า ผู้ป่วยเมื่อใกล้ตาย กระแสจิตจะบริสุทธิ์หรือเศร้าหมองก็ตาม แล้วแต่กรรมที่จะส่งผลต่อจากอารมณ์ที่มีกรรม กรรมนิมิต คตินิมิต เหล่านั้นมาปรากฏแล้ว อาศัยอารมณ์ที่มาปรากฏตามอาการนั้นๆ นั่นเอง กระแสจิตจะบริสุทธิ์หรือเศร้าหมองก็ตาม แล้วแต่กรรมที่จะส่งผล และมีอาการเป็นไปคล้ายกับน้อมไปในภพชาติที่จะพึงเกิดขึ้นแล้วแต่ภพชาติที่จะได้ไปเกิด นั้นๆ ย่อมเกิดขึ้นเนื่องๆ เป็นส่วนมาก อุปมาเหมือนกระแสจิตของผู้ที่กำลังผูกพันอยู่กับการเล่น หรือกำลังดุมหรสพ เช่น กำลังเล่นไพ่ เล่นหมากรุก หรือกำลังฟังวิทยุ ดูโทรทัศน์เหล่านี้ ด้วยจิตใจอันจดจ่ออยู่กับภาพหรือเสียงที่ปรากฏ อยู่เฉพาะหน้า หาได้คิดนึกไปในเรื่องราวอย่างอื่นไม่ แม้ว่าจะมีคนมาพูดจาไต่ถาม หรือใช้สอยบ้าง ก็ไม่ได้สนใจ สักแต่ พูดไป ทำไปอย่างนั้นเอง ส่วนจิตใจหาได้เลิกละติดตามอารมณ์ที่ตนสนใจต่อไปไม่ คงจดจ่ออยู่กับภาพที่ดูหรือเสียงที่ กำลังฟังเท่านั้น อุปมานี้ฉันใด การแสดงธรรมแก่ผู้ป่วยระยะวิกฤติในล้านนาเป็นความเชื่อเป็นพิธีกรรมที่ชาวล้านนา สืบกันมาตั้งแต่สมัยบรรพบุรุษ โดยมีรูปแบบ เริ่มตั้งแต่ การไหว้พระ การสมาทานศีล และการแสดงธรรมแก่ผู้ป่วย โดยการแสดงธรรมนั้น จะอารธนาพระสงฆ์มาแสดงธรรมเป็นทำนองแบบล้านนา หรือเรียกว่าทำนองธรรมวัตร ธรรม ที่พระสงฆ์ใช้แสดงนั้นเป็นธรรมที่เขียนในใบล้านที่นักปราชญ์ผู้รู้ได้รจนาแต่งขึ้น เรียกว่าธรรมมหาวิบาก ซึ่งในเนื้อธรรมมหาวิบากนั้น ได้กล่าวถึง เรื่องการให้ทาน การรักษาศีล การเจริญภาวนา และการแสดงธรรมแก่ผู้ป่วยในล้านนา เป็นคติความเชื่อที่สืบกันมาช้านนา โดยมีความเชื่อที่ส่งผลหลายด้าน (1) ด้านจิตใจ (2) ด้านวัฒนธรรม (3) ด้านสังคม จากการวิจัยสรุปว่า คุณค่าด้านจิตใจนั้นผู้ป่วยผู้ได้ฟังธรรมบางคนอาการดีขึ้นบางคนตาย บางรายที่ตายนั้นเชื่อกันว่า ผู้ที่ตายไปแล้ว ถ้าได้ฟังธรรมอานิสงค์แห่งการฟังธรรม จะนำไปเกิดบนสวรรค์ชั้นฟ้า จะไปเกิดในสุคติภพ ส่วนบางราย รายที่อาการป่วยดีขึ้นนั้น ด้านจิตใจก็จะเป็นที่จิตอันเป็นกุศลกว่าเดิม จากก่อนป่วยอาจจะทำบาปอกุศลไว้มาก ก็กลับ ตัวกลับใจหันหน้าเข้าวัด ให้ทาน รักษาศีล ภาวนามากขึ้น ส่วนจิตใจของญาติผู้ป่วยหากผู้ป่วยตายทางญาติพี่น้องก็ สบายใจว่าผู้ตายไปสู่สุคติด้วยอานิสงค์การได้ฟังธรรมก่อนตาย ส่วนญาติของผู้ป่วยที่อาการดีขึ้น ก็เกิดความเลื่อมใส ศรัทธาต่อพระพุทธศาสนามากขึ้น คุณค่าด้านวัฒนธรรมการแสดงธรรมแก่ผู้ป่วยในล้านนา ส่งผลต่อทางด้าน วัฒนธรรมจารีต เพราะการแสดงธรรมการนำเอาคำสอนพระพุทธศาสนามาแผ่แพร่ ผู้คนเกิดความเข้าใจในหลักธรรม คำสอนทางพระพุทธศาสนามากขึ้นกว่าเดิม จากบางคนไม่เคยสร้างกุศลกรรมหันมาสร้างกุศลกรรม ด้านสังคม การ แสดงธรรมพื้นเมืองแก่ผู้ป่วยนั้นทำให้คนมีความกตัญญูรู้คุณ ต่อพ่อแม่และผู้มีพระคุณ และทำให้คนมีคุณธรรม จริยธรรม สังคมมีความสงบขึ้น