การศึกษาประวัติศาสตร์และพุทธศิลป์ในชุมชนโบราณ : เมืองนครชุม เมืองไตรตรึงษ์และเมืองบางพาน จังหวัดกำแพงเพชร

บทคัดย่อ

ได้ครับ ผมแก้ไขวรรณยุกต์ การเว้นวรรค และคำที่เกิดจากการสแกนเอกสาร เช่น “ตำ”, “ทำ”, “ตั้ง”, “ขั้นตอน” ให้ถูกต้อง โดย ใช้คำศัพท์เดิมทั้งหมด และตัดเครื่องหมายเอ็กซ์บาร์ออกครับ

งานวิจัยเรื่อง การศึกษาประวัติศาสตร์และพุทธศิลป์ในชุมชนโบราณ : เมืองนครชุม เมืองไตรตรึงษ์และเมืองบางพาน จังหวัดกำแพงเพชร มีวัตถุประสงค์ (๑) เพื่อศึกษาประวัติศาสตร์และลักษณะพุทธศิลป์ในชุมชนโบราณเมืองนครชุม เมืองไตรตรึงษ์และเมืองบางพาน, (๒) เพื่อศึกษาแนวทางการอนุรักษ์และพัฒนาโบราณสถานในชุมชนโบราณเมืองนครชุม เมืองไตรตรึงษ์และเมืองบางพาน จังหวัดกำแพงเพชร โดยการมีส่วนร่วมของชุมชน และ (๓) เพื่อสร้างเครือข่ายการอนุรักษ์และพัฒนาโบราณสถานในชุมชนโบราณเมืองนครชุม เมืองไตรตรึงษ์และเมืองบางพาน

ผลการศึกษาพบว่า ชุมชนโบราณเมืองนครชุม เมืองไตรตรึงษ์และเมืองบางพานมีพัฒนาการทางประวัติศาสตร์ที่ร่วมสมัยกัน มีความรุ่งเรืองสูงสุดในสมัยสุโขทัย (พุทธศตวรรษที่ ๑๙-๒๐) จึงทำให้ลักษณะพุทธศิลป์ส่วนใหญ่ในชุมชนโบราณเป็นศิลปะสุโขทัย โดยในชุมชนโบราณเมืองนครชุมพบโบราณสถานสำคัญ ๙ แห่ง ชุมชนโบราณเมืองไตรตรึงษ์พบโบราณสถานสำคัญ ๓ แห่ง และชุมชนโบราณเมืองบางพานพบโบราณสถานสำคัญ ๑ แห่ง โบราณสถานส่วนใหญ่ที่พบเป็นเจดีย์ประธาน ฐานวิหาร ฐานมณฑปและฐานเจดีย์ราย

โบราณสถานในชุมชนโบราณเมืองนครชุม เมืองไตรตรึงษ์และเมืองบางพานส่วนหนึ่งต้องเผชิญกับสภาพปัญหาการรุกล้ำ ทำลายและละเลยการอนุรักษ์ ทำให้อยู่ในสภาพชำรุด ทรุดโทรม รกร้าง เสื่อมโทรมและเสี่ยงต่อการพังทลาย จากการศึกษาพบว่าแนวทางการอนุรักษ์และพัฒนาโบราณสถานในชุมชนโบราณเมืองนครชุม เมืองไตรตรึงษ์ และเมืองบางพาน ควรเป็นการร่วมมือกันของทุกภาคส่วนโดยเฉพาะการมีส่วนร่วมของชุมชน โดยมีการกำหนดแนวทางการอนุรักษ์และพัฒนาในระดับนโยบาย แนวทางการอนุรักษ์และพัฒนาโบราณสถานโดยประชาชน และแนวทางการอนุรักษ์และพัฒนาโบราณสถานขององค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นและหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง

ผลการสร้างเครือข่ายการอนุรักษ์และพัฒนาโบราณสถานในชุมชนโบราณเมืองนครชุม เมืองไตรตรึงษ์และเมืองบางพาน จังหวัดกำแพงเพชร ทำให้เกิดกระบวนการทำงานเพื่อสร้างเครือข่ายเริ่มตั้งแต่ขั้นตอนการประสานงานผู้มีส่วนเกี่ยวข้อง ขั้นตอนการประชุมผู้มีส่วนเกี่ยวข้อง ขั้นตอนการคัดเลือกคณะทำงานเครือข่าย ขั้นตอนกำหนดบทบาทหน้าที่ของคณะทำงานเครือข่าย คณะทำงานเครือข่ายการอนุรักษ์และพัฒนาโบราณสถานในชุมชนโบราณเมืองนครชุม เมืองไตรตรึงษ์และเมืองบางพาน จังหวัดกำแพงเพชร ซึ่งประกอบไปด้วยตัวแทนจากทุกภาคส่วนได้ร่วมกันกำหนดทิศทางการทำงานโดยนำแนวคิด “3E-Model” มาปรับประยุกต์ในสำหรับการอนุรักษ์และพัฒนาโบราณสถานในชุมชนโบราณเมืองนครชุม เมืองไตรตรึงษ์และเมืองบางพาน เพื่อให้เกิดการอนุรักษ์และพัฒนาโบราณสถานอย่างจริงจังและยั่งยืนต่อไป