ต้นโพธิ์: ความเชื่อและวิถีปฏิบัติในล้านนา

บทคัดย่อ

ต้นโพธิ์มีรากศัพท์จากคำว่า โพธิ หมายถึง ต้นไม้อันเป็นที่ตรัสรู้ของพระพุทธเจ้า ปัจจุบันเป็นที่ เข้าใจตรงกันว่าคือต้นอัสสัตถะ ที่พุทธคยาประเทศอินเดีย ซึ่งสืบทอดมาจากต้นเดิมที่เป็นสหชาติกับ พระพุทธเจ้า โดยได้รับการขยายพันธุ์ไปปลูกที่วัดเชตะวัน เรียกว่า อานันทโพธิ์ และที่เมืองอนุราธปุระ ประเทศศรีลังกา ในประเทศไทยนั้นมีการปลูกในสมัยทราวดี โดยพระมหาเถรไหล่ลายได้นำมาพันธุ์มา จากศรีลังกา ส่วนในล้านนา นิยมเรียกต้นโพธิ์ว่า “ต้นศรี” หรือ “ต้นสะหรี” มีความเชื่อว่าเป็นตัวแทน ของพระพุทธเจ้า จึงห้ามตัดหรือทำลายโดยเด็ดขาด หากจำเป็นต้องตัดจะนำไม้โพธิ์มาแกะสลักเป็น พระพุทธรูปเท่านั้น อิทธิพลของต้นโพธิ์ก่อให้เกิดประเพณี เช่น การถวายไม้ค้ำโพธิ์ เป็นต้น นอกจากนั้นยังมีอิทธิพลทางด้านวรรณกรรม ด้านศิลปกรรม และด้านสถาปัตยกรรม