ศึกษาแนวทางการดำเนินชีวิตตามหลักศีล ๕ ของชุมชนวัดบ้านน้อย อำเภอสันกำแพง จังหวัดเชียงใหม่

บทคัดย่อ

วิทยานิพนธ์ เรื่อง “ศึกษาแนวทางการดำเนินชีวิตตามหลักศีล 5 ของชุมชนวัดบ้านน้อย อำเภอสันกำแพง จังหวัดเชียงใหม่” มีวัตถุประสงค์ 3 ประการ คือ 1) เพื่อศึกษาแนวคิดและการดำเนินชีวิตตามหลักศีล 5 2) เพื่อศึกษาบริบทการดำเนินชีวิตของชุมชนวัดบ้านน้อย อำเภอสันกำแพง จังหวัดเชียงใหม่ และ 3) เพื่อศึกษาแนวทางการส่งเสริมการดำเนินชีวิตตามหลักศีล 5 ของชุมชนวัดบ้านน้อย อำเภอสันกำแพง จังหวัดเชียงใหม่

ผลจากการวิจัยนี้พบว่า ศีล 5 เป็นหลักมนุษยธรรม เป็นข้อปฏิบัติให้ถึงความเป็นมนุษย์ที่สมบูรณ์ คือ การไม่ฆ่าสัตว์ การไม่ลักทรัพย์ การไม่ประพฤติผิดในกาม การไม่พูดเท็จ และการไม่ดื่มสุราเมรัย ศีลเป็นที่ตั้งแห่งกุศลธรรมเป็นลักษณะ มีความปรกติทางกายวาจาเป็นที่ตั้ง โดยมีองค์ประกอบของศีล 5 แต่ละข้อ คือ เจตนาทางกาย วาจา และใจ ให้พ้นจากความชั่วทั้งปวง ย่อมมีความสงบสันติสุขในชีวิตปัจจุบันและอนาคต ในทางตรงกันข้าม โทษของการละเมิดศีล เป็นเหตุให้ประมาท เป็นบ่อเกิดแห่งภัยเวรโดยประการต่างๆ ย่อมประสบทุกข์ทั้งในปัจจุบันและสัมปรายภพ

ชุมชนวัดบ้านน้อย อำเภอสันกำแพง จังหวัดเชียงใหม่ เป็นชุมชนหนึ่งที่ได้ดำเนินการตามโครงการหมู่บ้านรักษาศีล 5 มีความสุขในการดำเนินชีวิต สำหรับสภาพทั่วไปของชุมชนวัดบ้านน้อยนั้นมีสภาพแวดล้อมที่ดี ปลอดจากมลพิษ มีความร่มเย็นด้วยต้นไม้ มีลำน้ำแม่ออนไหลผ่าน มีนาข้าวเขียวชอุ่ม นอกจากนี้ ชุมชนวัดบ้านน้อยยังได้รับการสนับสนุนการจัดภูมิทัศน์ให้ร่มรื่นสวยงาม และการกำจัดขยะมูลฝอย สิ่งปฏิกูล จากเทศบาลตำบลสันกำแพงและองค์การบริหารส่วนตำบลสันกำแพง และมีประเพณีต่างๆ คือ การแห่ไม้ค้ำสรี การสรงน้ำพระธาตุ การทานบ้านงาน กฐิน งานผ้าป่า การตีกลองหลวง ประเพณีทานข้าวใหม่ งาน 12 เป็ง ทำบุญอุทิศหาคนตาย และประเพณียี่เป็ง

ผลการวิเคราะห์เกี่ยวกับปัญหาแนวทางการแก้ไขและแนวทางส่งเสริมการนำศีล 5 ไปใช้ในชีวิตประจำวันของชุมชนวัดบ้านน้อย พบว่า ปัญหาการนำศีลข้อ 1 ไปใช้ในชีวิตประจำวันคือชุมชนยังไม่มีทางเลือกในการเลี้ยงชีพ จึงเกิดการฆ่าสัตว์เพื่อเป็นอาหาร เป็นวิถีชีวิตของชุมชน แนวทางการแก้ไข คือ การโน้มน้าวจิตใจให้ฆ่าสัตว์ลดลงหรือซื้อจากตลาดแทน ปัญหาการนำศีลข้อ 2 ไปใช้ในชีวิตประจำวัน คือ คนที่ลักขโมยส่วนใหญ่มาจากครอบครัวที่ขาดความอบอุ่น ครอบครัวแตกแยก การหยิบฉวยโดยไม่บอกก่อน เพื่อใช้หนี้การพนัน ซื้อยาเสพติด เป็นต้น แนวทางการแก้ไข คือ ครอบครัวต้องดูแลเอาใจใส่ ให้ใช้ธรรมะขัดเกลาจิตใจ รณรงค์ให้เลิกเล่นการพนัน และยาเสพติด ปัญหาการนำศีลข้อ 3 ไปใช้ในชีวิตประจำวัน คือ การขาดจิตสำนึกและความไม่รู้จักพอ แนวทางการแก้ไข คือ ปลูกจิตสำนึกให้รู้จักพอ และครอบครัวควรให้คำชี้แนะบุตรหลาน ปัญหาการนำศีลข้อ 4 ไปใช้ในชีวิตประจำวัน คือ มีการพูดเท็จเพื่อเอาตัวรอด พูดนินทา แนวทางการแก้ไข คือ คิดก่อนพูด และควรพูดในทางสร้างสรรค์ ปัญหาการนำศีลข้อ 5 ไปใช้ในชีวิตประจำวัน คือ หาดื่มได้ง่าย มีในงานต่างๆ ทำให้ขาดสติ ส่งผลให้เกิดอุบัติเหตุ แนวทางการแก้ไข คือ รณรงค์ลดหรือห้ามการดื่มสุราในงานต่างๆ และให้ความรู้เรื่องพิษภัยของการดื่มสุรา