ประชาสังคมยุคปัจจุบัน

บทคัดย่อ

ส่วนนี้จะเป็นการส ารวจ นิยาม ความหมาย ของคำว่า “ประชาสังคม” ในสังคมไทยและพัฒนาการ
และบริบทการก่อเกิดลักษณะประเภทหรือรูปลักษณ์ประชาสังคมและบทบาทต่อสังคมการเมืองไทยการปรากฏตัว
ของสังคม “ภาคประชาสังคม” และ “ภาคประชาชน” เกิดขึ้นเพื่อนำมาใช้ในการอธิบายกลุ่มก้อนของผู้คนที่ไม่ใช่
“ภาครัฐ” หรือภาคราชการและไม่ใช่ “ภาคธุรกิจ” ที่เติบโตในช่วง รัฐบาลพลเอกเปรม ติณสูลานนท์ เป็นต้น
มา ดังนั้นในแง่มุมทางทฤษฎีการอธิบายผ่านแนวคิดประชาสังคมจึงเป็นการท้าทายต่องานของ Fred W. Riggs
เรื่อง “รัฐราชการ” หรือ “อ ามาตยาธิปไตย” (Bureaucratic Polity) และข้อจำกดของตัวแบบภาคีรัฐสังคม
แบบเสรี (Liberal Corporatism) โดย อาจารย์อเนกเหล่า ธรรมทัศน์ มองว่าในสังคมไทยมีองค์กรนอกภาครัฐ
เกิดขึ้นแต่องค์กรที่มีพลังต่อรองและบทบาทในกระบวนการนโยบายสาธารณะก็คือ ภาคธุรกิจ ในขณะที่องค์กร/
กลุ่มก่อนอื่น ๆ ถึงแม้จะมีอยู่บ้างก็ตาม แต่ก็มีลักษณะที่เป็นกลุ่มจัดตั้ง และการควบคุมโดยรัฐ งานเขียนที่กล่าวถึง
นิยาม ความหมายของประชาสังคม และพัฒนาการประชาสังคมในสังคมไทยมีการสำรวจเอาไว้อย่างกว้างขวางแล้ว
เช่น พื้นฐานสำคัญในการเข้าใจนิยามความหมายของคำ“ประชาสังคม”ก็คือมีการใช้ในความหมายที่แตกต่างกัน
ออกไป และมีคุณลักษณะเฉพาะ และพิเศษคือ ประชาสังคมเป็นแนวคิดเชิงยุทธศาสตร์ (strategic concept) นั้น
หมายความว่าการให้ความหมายลักษณะองค์ประกอบของประชาสังคมยุทธวิธีการ ขับเคลื่อนประชาสังคมเพื่อนำมา
สู่สังคมการเมืองในอุดมคติอยู่กับประสบการณ์บทเรียนการระบุปัญหาและสาเหตุที่ผู้คนที่ละกลุ่มก่อนเผชิญอยู่
รวมทั้งแนวทางหรือวิธีการขับเคลื่อนที่เลือกใช้ก็ แตกต่างกันออกไปด้วย ประเด็นสำคัญจึงอยู่ที่ว่าเราไม่ควร
แสวงหาวาอะไรคือความจริงแท้แน่นอนของคานิยาม “ประชาสังคม” เพราะประชาสังคม (civil society) ใน
สายตาของคนกลุ่มหนึ่งอาจเป็น “สังคม อนารยะ” (uncivil society) หรือสังคมปีศาจ/ เปรต evil ( society)
ในสายตาของคนอีกกลุ่มหนึ่ง ดังเช่น การมองสมัชชาคนด้วยทัศนะลบพวกสมัชชาคนจนเป็นพวกชอบใช้ก าลังไม่ใช้
ปัญญา