การพัฒนาเครือข่ายการท่องเที่ยวภูเตาโปงกับแหล่งท่องเที่ยวในท้องถิ่นอำเภอด่านซ้าย จังหวัดเลย

บทคัดย่อ

การวิจัยครั้งนี้ มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) เพื่อสำรวจและเก็บข้อมูลแหล่งท่องเที่ยวใกล้เคียงในท้องถิ่น อำเภอด่านซ้าย จังหวัดเลย 2) เพื่อหาแนวทางสร้างเครือข่ายพัฒนาการท่องเที่ยวภูเตาโปงกับแหล่งท่องเที่ยวในท้องถิ่น อำเภอด่านซ้าย จังหวัดเลย 3) เพื่อปฏิบัติการสร้างรูปแบบของเครือข่ายการท่องเที่ยวภูเตาโปงกับแหล่งท่องเที่ยวในท้องถิ่น อำเภอด่านซ้าย จังหวัดเลย 4) เพื่อพัฒนาเครือข่ายการท่องเที่ยวภูเตาโปงกับแหล่งท่องเที่ยวในท้องถิ่น อำเภอด่านซ้าย จังหวัดเลย เครื่องมือในการเก็บรวบรวมข้อมูล ได้แก่ การสัมภาษณ์กลุ่ม (Group Interview) การสัมภาษณ์เชิงลึก (In-depth Interview) การสังเกตการณ์แบบมีส่วนร่วม (Participator) แบบบันทึกกิจกรรม/แบบบันทึกการประชุม การระดมความคิดและสนทนากลุ่ม การทำ Mapping แบบประเมินศักยภาพแหล่งท่องเที่ยว และแบบสัมภาษณ์ โดยใช้ประชากรกลุ่มเป้าหมายเลือกแบบเจาะจง (Purposive sampling) จำนวน 45 คน ประกอบด้วย คณะกรรมการป่าชุมชน 10 คน คณะกรรมการจิตอาสาป่าชุมชน 10 คน ผู้นำชุมชน 3 คน ตัวแทน อบต. 2 คน ผู้ประกอบการ 5 คน เครือข่ายชุมชนที่จัดการท่องเที่ยว 10 คน ปราชญ์ท้องถิ่น 5 คน ผลการวิจัยสรุปได้ดังนี้

1. ผลการสำรวจแหล่งเรียนรู้ใกล้เคียงในท้องถิ่นอำเภอด่านซ้ายจังหวัดเลย พบว่า แหล่งท่องเที่ยวที่ใกล้เคียงกับภูเตาโปง ป่าชุมชนบ้านบุ่งกุ่ม ได้แก่ 1) วัดศรีภูมิ บ้านนาหอ เป็นวัดเก่าแก่มีประวัติความเป็นมาที่ยาวนาน มีโบราณสถาน โบราณวัตถุ ได้แก่ พระเจ้าใหญ่อาฮาม เจดีย์วัดศรีภูมิ พิพิธภัณฑ์วัดศรีภูมิ หอพระแก้วอาสา 2) บ้านนาฮี เป็นชุมชนเก่าแก่มานานกว่าร้อยปี มีวัดที่สำคัญ คือ วัดศรีบุญเรือง มีอาฮามที่เก่าแก่เป็นที่ประดิษฐานพระเจ้าใหญ่ มีพระธาตุเจดีย์ศรีบุญเรือง 3) ชุมชนบ้านนาเบี้ย พบว่า มีเจดีย์โบราณ ซึ่งน่าจะร้างไปช่วงสมัยศึกเจ้าอนุวงษ์ 4) ชุมชนบ้านนาดี มีต้นโพธิ์เสี่ยงทาย วัดโพธิ์ศรี มีวิหารหลวงมีความงดงามและสมบูรณ์ และพระเจ้าใหญ่ซึ่งเชื่อว่ามีความศักดิ์สิทธิ์มาก โบสถ์วัดโพธิ์ศรี ธาตุอาชญาธรรม 5) หมู่บ้านนาหมูม่น มีวัดจอมมณีซึ่งมีศาลาการเปรียญที่มีรูปทรงสถาปัตยกรรมแบบพื้นถิ่น มีต้นเสาแบบหินตั้ง มีโปงที่มีรูปทรงสวยงาม หมู่บ้านนาหมูม่นมีศูนย์เรียนรู้พัดวิดน้ำ มีพัดจำนวน 14 ตัว เรียงรายตามน้ำหมัน มีทัศนียภาพบริเวณเชิงเขาและทุ่งนาที่สวยงาม มีภูเขาผาพ่อผาแม่ที่มีรูปทรงหินสวยงาม และเป็นจุดชมวิวที่สวยงาม มีการจัดการน้ำจากห้วยภู เหมาะสมที่จะเป็นแหล่งเรียนรู้ที่สำคัญในด้านการจัดการน้ำในลุ่มน้ำหมัน


2. ผลจากการจัดเวทีระดมความคิดเห็น ได้แนวทางการสร้างเครือข่ายการพัฒนาการท่องเที่ยว 2 เครือข่าย คือ 1) เครือข่ายประเภทบุคคลและองค์กรท่องเที่ยว ได้แก่ เครือข่ายระดับชุมชนลุ่มน้ำหมัน เครือข่ายระดับอำเภอ เครือข่ายระดับจังหวัด และเครือข่ายอื่นๆ 2) เครือข่ายทางสังคมเน็ตเวิร์ก ได้แก่ เพจ เฟสบุค อินเตอร์เน็ต และสื่อสิ่งพิมพ์


3. ผลการปฏิบัติการสร้างรูปแบบของเครือข่ายการท่องเที่ยวภูเตาโปงกับแหล่งท่องเที่ยวในท้องถิ่น ได้รูปแบบของการพัฒนาเครือข่ายการท่องเที่ยว 3 ด้าน คือ 1) การสร้างเส้นทางท่องเที่ยวเชื่อมโยงในระดับลุ่มน้ำ เพื่อเชื่อมโยงแหล่งท่องเที่ยวในพื้นที่เดียวกัน และตั้งอยู่ริมน้ำหมัน และเป็นเส้นทางจักรยานหรือเส้นทางรถแต๊ก โดยเริ่มต้นจากบ้านบุ่งกุ่ม วัดศรีภูมิ วัดบ้านนาเบี้ย เจดีย์เก้าชั้น พัดวัดน้ำ ศูนย์เรียนพัดวิดน้ำ วัดบ้านนาดี ต้นโพธิ์เสี่ยงทาย วัดศรีบุญเรือง และวัดบ้านนาหอ 2) การพัฒนาระบบสารสนเทศ เพจ และการประชาสัมพันธ์ และ 3) การพัฒนาระบบของการจัดการเครือข่าย จัดตั้งกลุ่มเครือข่ายลุ่มน้ำหมัน ซึ่งมีศูนย์กลางในการประสานงานอยู่ที่สำนักงานท่องเที่ยวภูเตาโปง มีหน้าที่เป็นศูนย์ข้อมูลสารสนเทศ ประสานงานการท่องเที่ยวไปยังชุมชนเครือข่ายลุ่มน้ำหมัน


4. ผลการพัฒนาเครือข่ายการท่องเที่ยวภูเตาโปง กับแหล่งท่องเที่ยวในท้องถิ่นอำเภอด่านซ้าย จังหวัดเลย พบว่า การพัฒนาเครือข่ายการท่องเที่ยว เพื่อสร้างความพร้อม และพัฒนาการจัดการเครือข่าย ได้แก่ 1) การสำรวจเส้นทางท่องเที่ยวในลุ่มน้ำหมัน เพื่อวิเคราะห์และประเมินศักยภาพของแหล่งท่องเที่ยว 2) การพัฒนาบุคลากรท่องเที่ยว โดยศึกษาดูงานการจัดการท่องเที่ยวที่ประสบผลสำเร็จ 3) การอบรมเชิงปฏิบัติการ “มัคคุเทศก์ท้องถิ่นแหล่งท่องเที่ยวเชิงวัฒนธรรม” 4) การพัฒนาแหล่งท่องเที่ยวโดยปรับภูมิทัศน์ของวัดศรีบุญเรือง และเจดีย์บ้านนาเบี้ย 4) การพัฒนาผลิตภัณฑ์การท่องเที่ยว ของชุมชนนาหอ โดยการพัฒนาผลิตภัณฑ์อาบน้ำจากสมุนไพร 5) การพัฒนาการจัดการท่องเที่ยวโดยชุมชน ในด้านการกำหนดเส้นทางและศูนย์กลางการท่องเที่ยวของเครือข่ายการท่องเที่ยว การกำหนดเส้นทางและศูนย์กลางการท่องเที่ยวของเครือข่ายการท่องเที่ยว การสร้างเครือข่ายการท่องเที่ยวผ่านสื่อสังคมออนไลน์ การพัฒนาการจัดการท่องเที่ยวโดยชุมชน การทำแผ่นพับและโปสเตอร์เพื่อใช้ประชาสัมพันธ์การท่องเที่ยวของเครือข่าย และการพัฒนาที่พักโฮมสเตย์