ภาษากับการสร้างอัตลักษณ์ชาติพันธุ์ไทด า: กรณีศึกษาชุมชนไทดำ บ้านนาป่าหนาด ตำบลเขาแก้ว อำเภอเชียงคาน จังหวัดเลย

บทคัดย่อ

ไทดำเป็นกลุ่มชาติพันธุ์หนึ่งในประเทศไทยที่อาจจะไม่เป็นที่รู้จักโดยทั่วไปมากนัก แต่ก็มีความโดดเด่น ปัจจุบันกลุ่มชาติพันธุ์ไทดำพยายามที่จะสืบสานอัตลักษณ์ทางวัฒนธรรมของตน ไม่ว่าจะเป็นภาษาไทดำ หรือลักษณะทางวัฒนธรรมอื่น ๆ ภายใต้นโยบายส่งเสริมการท่องเที่ยวของท้องถิ่นและการอนุรักษ์ภาษาไทดำที่อยู่ในภาวะเสี่ยงที่กำลังจะสูญหาย คนไทดำก็กำลังถูกท้าทายกับการสืบสานอัตลักษณ์ทางชาติพันธุ์ของตน โดยเฉพาะระหว่างคนรุ่นเก่ากับคนรุ่นใหม่ บทความนี้ต้องการสำรวจว่า ภาษาไทดำในฐานะที่เป็นเครื่องมือที่แสดงอัตลักษณ์ของกลุ่มชาติพันธุ์ การเก็บรวบรวมเชิงเอกสารและวิธีการทางชาติพันธุ์วรรณนาได้นำมาใช้เป็นวิธีการหลักของการศึกษาในบทความนี้ เพื่อที่จะพิจารณาว่าภาษาและวาทกรรมที่ใช้ในสถานการณ์การสื่อสารหนึ่ง ๆ มีลักษณะอย่างไร และอัตลักษณ์ไทดำถูกสื่อและสร้างอย่างไรจากคนไทดำในชุมชน

ผลการศึกษาเบื้องต้นพบว่า คนไทดำต่างรุ่นจะใช้ภาษาไทดำในการสื่อสารต่างกัน จากการศึกษาเชิงชาติพันธุ์วรรณนาพบว่า คนรุ่นสูงอายุพยายามที่จะดำรงรักษาอัตลักษณ์ไทดำอย่างเข้มข้น แต่ก็มีการปรับตัวในบางสถานการณ์ ในขณะที่คนรุ่นหนุ่มสาวและรุ่นเยาวชนกำลังต่อรองให้เกิดอัตลักษณ์ผสม บทความนี้ต้องการชี้ให้เห็นว่า ชุมชนไทดำกำลังอยู่ในช่วงปรับเปลี่ยน ทั้งภาษาที่ใช้และลักษณะทางวัฒนธรรมอื่น ๆ