ศึกษาแนวทางการด ารงสมณะเพศให้ยั่งยืน

บทคัดย่อ

วิทยานิพนธ์เรื่องนี้มีวัตถุประสงค์ 3 ประการ ได้แก่ 1) เพื่อศึกษาหลักธรรมเพื่อการดำรงสมณะเพศ 2) เพื่อศึกษาปัจจัยและอุปสรรคในการดำรงสมณะเพศให้ยั่งยืน 3) เพื่อเสนอแนวทางในการดำรงสมณะเพศให้ยั่งยืน การวิจัยในครั้งนี้เป็นการศึกษาโดยใช้ระเบียบวิจัยเชิงคุณภาพ โดยใช้วิธีการเก็บรวบรวมข้อมูลจากการสัมภาษณ์กับพระสงฆ์ที่ดำรงสมณะเพศ อายุพรรษา 40 พรรษาขึ้นไป จำนวน 10 รูป และฆราวาสที่เคยอุปสมบทเป็นพระภิกษุเกิน 10 พรรษา จำนวน 10 คน เครื่องมือที่ใช้ในการสัมภาษณ์แบบมีโครงสร้าง วิเคราะห์ข้อมูลโดยการวิเคราะห์เนื้อหา แล้วนำเสนอในรูปแบบพรรณนา

ผลการวิจัยพบว่า

1. หลักธรรมเพื่อการดำรงสมณะเพศ ได้แก่ 1. การปฏิบัติตามโอวาทปาติโมกข์ อันเป็นหลักการ 3 คือ การไม่ทำบาปทั้งปวง การทำกุศลให้ถึงพร้อม การทำจิตใจให้บริสุทธิ์ 2. การปฏิบัติตามอุดมการณ์ 4 คือ ความอดทนอดกลั้น การมุ่งให้ถึงพระนิพพาน การไม่พึงทำผู้อื่นให้ลำบาก การพึงเป็นผู้มีจิตใจสงบ และ 3. วิธีการ 6 คือ การไม่กล่าวร้าย การไม่ทำร้าย ความสำรวมในพระปาฏิโมกข์ ความเป็นผู้รู้จักประมาณในการบริโภค การนั่งนอนในที่อันสงัด การเพียรในอธิจิต นอกจากนี้ควรยึดหลักพรหมจรรย์ หลักพระวินัย และหลักพระธรรม


2. ปัจจัยและอุปสรรคในการดำรงสมณะเพศให้ยั่งยืน พระสงฆ์จะต้องดำเนินตามพระธรรมวินัย เพื่อให้ดำรงตนกำจัดอาสวะกิเลสภายในใจ โดยนำหลักธรรมนั้นมาขัดเกลากิเลส


3. แนวทางในการดำรงสมณะเพศให้ยั่งยืน ควรยึดหลัก 4 พ คือ 1. ความเพียรระวัง คือ ความเบื่อหน่าย ความอยากมี อยากเป็น อยากได้ ทำให้ไม่รู้จักพอ 2. เพียรละ คือ ละเว้นจากทำความชั่วทางกาย ทางวาจา และทางใจ 3. เพียรรักษา คือ การรักษาสิ่งที่ดีงาม รักษาศีลปาฏิโมกข์ รักษาจารีตประเพณี ให้เกิดขึ้นต่อส่วนตัวและส่วนรวม 4. เพียรเจริญ คือ การทำสิ่งเดิมให้เจริญขึ้น โดยการสนับสนุน แก้ไข ให้เกิดความเจริญต่อการดำรงสมณะให้ยั่งยืน ตามหลักสัมมัปปธาน 4