ศึกษาความเชื่อและอิทธิพลของความเชื่อที่มีต่อพระพุทธบาท 4 รอย ของชาวล้านนา

บทคัดย่อ

บทความเรื่อง ศึกษาความเชื่อและอิทธิพลของความเชื่อที่มีต่อพระพุทธบาท 4 รอย ของชาวล้านนา มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) เพื่อศึกษาแนวคิดความเป็นมาของรอยพระพุทธบาท 2) เพื่อศึกษาประวัติความเป็นมาของพระพุทธบาท 4 รอย วัดพระพุทธบาท 4 รอย อำเภอแม่ริม จังหวัดเชียงใหม่ 3) วิเคราะห์ความเชื่อและอิทธิพลของความเชื่อของพระพุทธบาท 4 รอย ของชาวล้านนา

งานวิจัยนี้เป็นงานวิจัยเชิงคุณภาพ โดยศึกษาข้อมูลเชิงเอกสารและสัมภาษณ์เชิงลึก ผู้ให้ข้อมูลหลัก ได้แก่ นักวิชาการด้านพระพุทธศาสนาผู้มีความรู้ จำนวน 20 รูป/คน เพื่อทำให้ทราบประวัติความเป็นมาของรอยพระพุทธบาท และอิทธิพลของความเชื่อที่มีต่อพระพุทธบาท 4 รอยของชาวล้านนา เครื่องมือที่ใช้ในการวิจัย ได้แก่ แบบสัมภาษณ์ ที่มาจากเอกสารวิชาการ งานวิจัยที่เกี่ยวข้องกับรอยพระพุทธบาท จากนั้นศึกษาเอกสาร ตำราและงานวิจัยที่เกี่ยวข้อง ได้แก่ การศึกษาข้อมูลจากพระไตรปิฎก อรรถกถา ฎีกา อนุฎีกา เอกสาร ตำรา ผลงานวิจัยที่เกี่ยวข้อง ข้อมูลการสัมภาษณ์แบบเจาะลึก แล้วทำการรวบรวม วิเคราะห์ข้อมูลและนำเสนอในรูปแบบพรรณนา

รอยพระพุทธบาทที่วัดพระพุทธบาท 4 รอย อำเภอแม่ริม จังหวัดเชียงใหม่ เป็นหนึ่งในรอยพระพุทธบาทที่ชาวล้านนาเชื่อว่าเป็น 1 ใน 5 ของรอยพระพุทธบาทที่พระพุทธเจ้าทรงประทับด้วยพระองค์เอง ลักษณะของรอยพระพุทธบาทนั้นทับซ้อนกัน 4 รอย ขนาดแตกต่างกันจากใหญ่ไปหาเล็ก คือรอยพระพุทธบาทของพระพุทธเจ้า 4 พระองค์ ได้แก่ พระกกุสันธะ พระโกนาคมนะ พระกัสสปะ และพระโคดม ในปัจจุบันมีพิธีสรงน้ำพระพุทธบาทสี่รอยในวันเพ็ญเดือน 6 เหนือ พระพุทธบาท 4 รอย มีอิทธิพลต่อประเพณีวัฒนธรรม เช่น ประเพณีสรงน้ำ มีอิทธิพลต่อศิลปกรรม เช่น วิหารครอบรอยพระพุทธบาท อุโบสถ เจดีย์ เป็นต้น นอกจากนั้นยังมีอิทธิพลต่อระบบเศรษฐกิจชุมชน สร้างรายได้ให้แก่ราษฎรในพื้นที่ และสร้างความเจริญให้เกิดแก่จังหวัดในฐานะที่เป็นแหล่งท่องเที่ยวสำคัญของจังหวัดและเป็นพุทธสถานที่ได้รับความนิยมในระดับประเทศ