ประติมากรรมปูนปั้นล้านนา

บทคัดย่อ

ในดินแดนล้านนา ลวดลายปูนปั้นเก่าแก่สุดที่ยังหลงเหลืออยู่ ได้แก่ ลวดลายปูนปั้นสมัย
หริภุญชัย ราวพุทธศตวรรษที่ 17 การที่งานปูนปั้นจะมีรูปทรงและลวดลายที่อ่อนช้อยสวยงาม ทั้งยังมี
ความคงทนต่อสภาพอากาศได้อย่างยาวนานนั้น ขึ้นอยู่กับกรรมวิธีของการเตรียมวัสดุและการผสม
ส่วนประกอบตามอัตราส่วนที่เหมาะสม ที่เรียกว่า “สูตร” ซึ่งในแต่ละพื้นที่ได้ปรับประยุกต์สูตรผสม
ของวัสดุอุปกรณ์ตามสภาพแวดล้อมท้องถิ่นของตน จึงมีความหลากหลายของวัสดุปูนปั้น และมีการ
สืบทอดองค์ความรู้เทคนิควิธีพัฒนาสูตรผสมเรื่อยมา ปัจจุบันสูตรปูนปั้นที่ได้รับความนิยมในกลุ่มช่าง
ปั้นล้านนา คือ ปูนตำสูตรน้ำมัน และ ปูนปั้นสูตรปูนซีเมนต์ สูตรปูนแต่ละสูตรมีคุณสมบัติที่เด่นและ
ด้อยแตกต่างกัน ขึ้นอยู่กับปัจจัยที่เหมาะสมหลายด้าน และมีลักษณะของงานปูนปั้นล้านนาเป็น
ผลงานศิลปะที่แสดงออกด้วยการสร้างรูปทรง ๒ มิติและ ๓ มิติ มีปริมาณ มีน้ำหนัก กินเนื้อที่ใน
อากาศ โดยใช้วัสดุชนิดต่าง ๆ วัสดุใช้สร้างสรรค์งานปูนปั้น กลายเป็นตัวกำหนดการสร้างผลงาน ความ
งามปูนปั้นก็เกิดจากแสงและเงา ที่เกิดขึ้นที่มากระทบกับชิ้นงาน