การศึกษาวิเคราะห์สุนทรียศาสตร์ในพระพุทธศาสนากับสุนทรียศาสตร์ของเพลโต

บทคัดย่อ

บทความนี้มีวัตถุประสงค์ 1) ศึกษาสุนทรียศาสตร์ในพระพุทธศาสนา 2) ศึกษาสุนทรียศาสตร์ของ
เพลโต และ 3) ศึกษาวิเคราะห์สุนทรียศาสตร์ในพระพุทธศาสนากับเพลโต การวิจัยครั้งนี้เป็นการวิจัยเชิง
คุณภาพ (Qualitative Research) เครื่องมือที่ใช้เก็บ รวบรวมข้อมูล ได้แก่ ข้อมูลปฐมภูมิจาก
พระไตรปิฎก และเอกสารขั้นทุติยภูมิจากเอกสาร ตำรา งานวิจัยที่เกี่ยวข้อง รายงานการวิจัย และ
วิเคราะห์แนวคิดทั้งสองศาสตร์ให้เห็นถึงทัศนะ คือ แนวคิดสุนทรียศาสตร์ทางพระพุทธศาสนาใน
พระพุทธศาสนาและสุนทรียศาสตร์ของเพลโตเพื่อเสนอความเหมือนและความต่างทางสุนทรียศาสตร์
ผลการวิจัยพบว่า
1) สุนทรียศาสตร์ในพระพุทธศาสนา เน้นการศึกษาเรื่องความงามและความไม่งามในงาน
ศิลปะและธรรมชาติ รวมถึงคุณค่าทางความรู้สึกที่เกิดขึ้นกับอารมณ์ของมนุษย์ ส่วนมโนทัศน์มุ่งเน้น
การศึกษาในเรื่องความงามใน 2 มิติ คือ ความงามในมิติทางธรรมและความงามมิติทางโลก ประเภท
ของสุนทรียศาสตร์ในพระพุทธศาสนา กล่าวถึงทัศนคติที่มีต่อความงามและความไม่งามใน
พระพุทธศาสนา แบ่งเป็น 2 ประการ คือ 1) สุนทรียศาสตร์เชิงวัตถุวิสัย และ 2) สุนทรียศาสตร์เชิงจิต
วิสัย
2) สุนทรียศาสตร์ของเพลโตที่สำคัญ คือ “แบบ หรือมโนคติ” หมายถึง สภาวะที่มีอยู่จริง
ด ารงอยู่จริงได้ด้วยตัวเองเป็นศูนย์รวมของแบบทุกชนิด เช่น แบบของความงามแบบของความดี แบบ
ของคนและสัตว์ เป็นต้น และข้อสำคัญแบบ เป็นแม่แบบ แม่พิมพ์ของสรรพสิ่ง สิ่งเฉพาะทั้งหลายที่
ปรากฏอยู่ในโลกแห่งประสบการณ์ที่เราพบเห็นกันอยู่ทุกวันนี้ ล้วนถ่ายแบบหรือถูกจำลองมาจากโลก
แห่งแบบซึ่งอยู่เบื้องหลังโลก