สถาบันกษัตริย์กับการพระราชทานสมณศักดิ์พระสงฆ์ในยุค COVID-19

บทคัดย่อ

ปัจจุบันในการระบาดของโรค COVID-19 การพระราชทานสมณศักดิ์คือยศพระสงฆ์ที่ได้รับ
พระราชทานมีหลายชั้น แต่ละชั้นมีพัดยศเป็นเครื่องกำหนด อาจกล่าวได้ว่า สมณศักดิ์คือบรรดาศักดิ์
หรือยศที่พระมหากษัตริย์พระราชทานแก่ภิกษุผู้ประพฤติดี ประพฤติชอบให้ด ารงมั่นอยู่ในสมณเพศ
เพื่อเป็นกำลังสืบต่ออายุพระพุทธศาสนาและเพื่อให้การปกครองคณะสงฆ์เป็นไปโดยเรียบร้อย เพราะ
การที่พระภิกษุรูปใดได้รับพระราชทานสมณศักดิ์ ย่อมได้รับมอบหมายภาระหน้าที่ในการปกครองหมู่
คณะแห่งสงฆ์ไปพร้อมกันด้วย สมณศักดิ์ แบ่งออกเป็น 2 ประเภท คือ 1) สมณศักดิ์เกี่ยวกับความรู้
สมณศักดิ์ประเภทนี้ทรงตั้งถวายเฉพาะพระภิกษุสามเณรผู้สอบได้เปรียญธรรมตั้งแต่ 3-9 ประโยค
เรียกว่า ทรงตั้งเปรียญ 2) สมณศักดิ์เกี่ยวกับผลงาน (ยกเว้นพระครูสัญญาบัตร) มหาเถรสมาคมจะทำ
การพิจารณาความเหมาะสม ก่อนลงมติให้เป็นพระราชาคณะ หรือเจ้าคุณ หรือเลื่อนให้สูงขึ้นแล้วขอ
พระราชทานเพื่อโปรดเกล้าฯ แต่งตั้ง หรือเลื่อนสมณศักดิ์ หลักเกณฑ์และขั้นตอนในการพิจารณาสมณ
ศักดิ์หรือเลื่อนสมณศักดิ์มี 2 หลักใหญ่ คือ 1) จากหลักเกณฑ์ของคณะสงฆ์ที่เน้นความเป็นพระสังฆาธิ
การ 2) จากหลักเกณฑ์ของพระมหากษัตริย์ การพิจารณาแต่งตั้งและเลื่อนสมณศักดิ์แก่พระสงฆ์เป็น
พระราชอำนาจและเป็นพระราชกรณียกิจของพระมหากษัตริย์ ทั้งนี้กระบวนการพิจารณาแต่งตั้งควร
ได้รับการปรับปรุงกฎเกณฑ์และขั้นตอนการพิจารณาโดยยึดหลักพระธรรมวินัยอย่างเคร่งครัด ระบบ
สมณศักดิ์ที่เหมาะสมนั้นต้องมีความโปร่งใสยุติธรรมและต้องมุ่งเน้น เพื่อประโยชน์แก่พระศาสนาและ
ระเบียบของสังคมโดยรวมมากกว่าเพื่อประโยชน์ส่วนตนหรือหมู่คณะ ระบบสมณศักดิ์จึงจะเป็น
ประโยชน์แก่พระศาสนาได้อย่างแท้จริง