ประเพณีสืบชะตา : คติธรรม ความเชื่อ และอิทธิพลต่อสังคมล้านนาในจังหวัด เชียงราย

บทคัดย่อ

บทความนี้มีวัตถุประสงค์ เพื่อ 1) เพื่อศึกษาประวัติความเป็นมาของประเพณีสืบชะตา
ที่ปรากฏในพระพุทธศาสนา 2) เพื่อศึกษาความเชื่อ และอิทธิพลของประเพณีสืบชะตาที่มีต่อสังคม
ล้านนาในจังหวัดเชียงราย 3) เพื่อวิเคราะห์คติธรรม ความเชื่อ และอิทธิพลของพิธีสืบชะตาที่มีอิทธิพล
ต่อสังคมล้านนาของจังหวัดเชียงราย การวิจัยครั้งนี้เป็นการวิจัยเชิงคุณภาพ (Qualitative Reserch)
โดยเก็บรวบรวมข้อมูลจากเอกสาร (Document) และการเก็บข้อมูลจากการสัมภาษณ์ผลการวิจัย
พบว่า

1) ประวัติความเป็นมาของประเพณีสืบชะตา ที่ปรากฏในพระพุทธศาสนาพบว่า
การสืบชะตาที่ปรากฏในสมัยพุทธกาล มีสามเณรติสสะอายุ 7 ปี อยู่ในส านักพระสารีบุตร มีสีหน้า
โศกเศร้าหม่นหมองและผิวพรรณหมองคล้ำ วันหนึ่งพระสารีบุตร พบเขาและเข้าฌานสมาบัติตรวจดูรู้
ว่าสามเณรติสสะ จะมีชีวิตอยู่ได้อีกเพียง 7 วันเท่านั้นก็จะมรณภาพ สามเณรได้พบสระน้ำที่น้ำกำลัง
แห้งขอดมีฝูงปลาติดปลักแห้ง กระเสือกกระสนดิ้นรนรอความตายอยู่ ด้วยความสงสารสามเณร
จึงเอาบาตรช้อนตักฝูงปลาทั้งหมดแล้วนำไปปล่อย ที่แม่น้ำใหญ่ปลาทุกตัวก็รอดชีวิต
2) อิทธิพลของประเพณีสืบชะตา ที่มีต่อสังคมล้านนาในจังหวัดเชียงราย พบว่าชาวล้านนา
มีความเชื่อในคำสอนของพุทธศาสนา เป็นหลักสำคัญและใช้เป็นแนวทาง การดำเนินชีวิตอีกทั้งใช้เป็น
เครื่องยึดเหนี่ยวจิตใจ จึงส่งผลให้ชาวล้านนามุ่งเน้น ที่จะประกอบการบุญการกุศลความเชื่อในสิ่งเหนือธรรมชาติ เช่น เรือนยันต์ ที่เป็นเวทย์มนต์คาถาที่คอยปัดเป่าสิ่งชั่วร้าย ให้ออกไปและยังมีความเคารพต่อเสื้อบ้าน เสื้อเมือง ซึ่งก็คือวิญญาณของบรรพบุรุษหรือวีรบุรุษ
3) วิเคราะห์คติธรรม ความเชื่อและอิทธิพลของพิธีสืบชะตา ที่มีอิทธิพลต่อสังคมล้านนา
ของจังหวัดเชียงราย พบว่าความเชื่อในพุทธานุภาพและความเชื่อในธรรมมานุภาพ ตลอดจนถึง
ความเชื่อในสังฆานุภาพและการเจริญน้ำพุทธมนต์เพื่อให้เกิดสิริมงคลต่อชีวิต