การเคลื่อนไหวของครูบาขาวปีในชุมชนชาวไทยวนรัฐกะเหรี่ยง สาธารณรัฐแห่งสหภาพเมียนมา
##plugins.themes.bootstrap3.article.main##
บทคัดย่อ
บทความนี้มุ่งนำเสนอการจาริกข้ามพรมแดนของครูบาขาวปีในชุมชนชาวไทยวน รัฐกะเหรี่ยง
สาธารณรัฐแห่งสหภาพเมียนมา ช่วง พ.ศ. 2465-2473 เพื่อให้เห็นภาพการเคลื่อนไหวทาง
พระพุทธศาสนา อันเป็นพื้นที่ที่มีลักษณะร่วมทางวัฒนธรรมของจารีตพุทธศาสนาแบบล้านนา โดย
บทความนี้นำเสนอภาพรวม 1) บริบททางสังคมของชุมชนชาวไทยวน รัฐกะเหรี่ยง ที่ครูบาขาวปี
เคลื่อนไหว 2) พื้นที่ ตำแหน่งและปฏิสัมพันธ์ครูบาขาวปีกับชาวไทยวน รัฐกะเหรี่ยง 3) มุมมองการ
เคลื่อนไหวของครูบาขาวปีในรัฐกะเหรี่ยง โดยใช้แนวคิดทางพระพุทธศาสนา วัฒนธรรม และแนวคิด
อาณาบริเวณศึกษา เป็นแนวทางอธิบายปรากฏการณ์การเคลื่อนไหวของครูบาขาวปี ผลการศึกษา
พบว่า ครูบาขาวปีมีการเคลื่อนไหวจาริกเผยแผ่พระพุทธศาสนาในชุมชนชาวไทยวน เมืองเมียวดี เมือง
กอว์กะเรท เมืองจาอินเซทจี เมืองไจท์โด่ง รัฐกะเหรี่ยง ด้วยการสร้างศาสนสถานและศาสนทายาท ใน
ขณะเดียวกันข้อกล่าวหาจากทางราชการอำเภอแม่ระมาด จังหวัดตาก เป็นปัจจัยบีบคั้นให้ครูบาขาวปี
ข้ามพรมแดนหลีกหนีชั่วคราว พร้อมกับการเผยแผ่พระพุทธศาสนาและสานสัมพันธ์กับเครือข่ายชาว
ไทยวน ทั้งนี้จากปรากฏการณ์การเคลื่อนไหวที่เกิดขึ้นได้แสดงถึงตำแหน่งที่ตั้งชุมชนชาวไทยวน กลุ่ม
ชาวไทยวนที่มีศรัทธาต่อครูบาขาวปีในอดีต ร่อยรอยการนับถือจารีตพุทธศาสนาแบบล้านนาของชาว
ไทยวนที่มีปฏิสัมพันธ์กับครูบาขาวปี ในฐานะภาพแทนพระผู้มาโปรดหรือตนบุญชาวไท และการรับรู้
เรื่องครูบาขาวปีของชาวไทยวน รัฐกะเหรี่ยงในปัจจุบัน
##plugins.themes.bootstrap3.article.details##
ส่วน
การอ้างอิง
ขวัญชีวัน บัวแดง และพิสิษฏ์ นาสี. (2558). “งานพิธีเปลี่ยนผ้าครูบาขาวปี: การสร้างและสานต่อ
เครือข่าย ลูกศิษย์และผู้เชื่อถือศรัทธา”. วารสาร มจร สังคมศาสตร์. 27(2), 29-61.
_______. (2558). “ครูบาในพุทธศาสนาแบบล้านนา: ความหมาย วัตรปฏิบัติและความสัมพันธ์กับ
กลุ่มชาติพันธุ์”. รายงานโครงการทบทวนองค์ความรู้. สังคมศาสตร์: มหาวิทยาลัยเชียงใหม่.
ขวัญชีวัน ศรีสวัสดิ์. (2532). ขบวนการครูบาขาวปีกับกะเหรี่ยงโปว์ในภาคเหนือของประเทศไทย.
รายงานวิจัย. สำนักงานคณะกรรมการวัฒนธรรมแห่งชาติ.
ชิเกฮารุ ทานาเบ. (2555). พิธีกรรมและปฏิบัติการในสังคมชาวนาภาคเหนือของประเทศไทย.
เชียงใหม่: ศูนย์ศึกษาชาติพันธุ์และการพัฒนา คณะสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่.
เชษฐ์ ติงสัญชลี. (2564). จากเมืองตาก สู่สะเทิม ความสัมพันธ์ทางศิลปกรรมไทย พม่า กะเหรี่ยง ตาม
เส้นทางสู่ปากน้ำสาละวิน. กรุงเทพฯ : มติชน.
ดิเรก อินจันทร์. (2561).ปถมมูลลโลก ฉบับอภิไชขาวปี. เชียงใหม่ : สำนักศิลปะและวัฒนธรรม
มหาวิทยาลัยราชภัฏเชียงใหม่.
ทรงศักดิ์ ปรางค์วัฒนากุล และสรัสวดี อ๋องสกุล. (2559). อาณาบริเวณศึกษา: แนวคิด วิธีวิทยา และ
ทิศทางการพัฒนา. เชียงใหม่ : วนิดาการพิมพ์.
นายจ่า. (15 พฤศจิกายน 2565).บ้านแม่แปบ เมืองเมียวดี รัฐกะเหรี่ยง ประเทศพม่า. สัมภาษณ์.
นายยอด.(5 มีนาคม 2561). บ้านโต้ง-บ้านท่า เมืองกอว์กะเรท รัฐกะเหรี่ยง ประเทศพม่า. สัมภาษณ์.
นายศรีนุช. (31 มีนาคม 2561). บ้านเหย่แล เมืองจาอินเซทจี รัฐกะเหรี่ยง ประเทศพม่า. สัมภาษณ์.
นายหละ. (1 กุมภาพันธ์ 2565). บ้านสวนอ้อย เมืองเมียวดี รัฐกะเหรี่ยง ประเทศพม่า. สัมภาษณ์.
ประดิษฐ์ รัตนพรหม. (2525). ประวัติชีวิตครูบาอภิชัย(ขาวปี). เชียงใหม่ : รุ่งเรืองการพิมพ์.
พระครูบาบุญยัง. (1 เมษายน 2562). วัดหนองโค เมืองไจท์โด่ง รัฐกะเหรี่ยง ประเทศพม่า. สัมภาษณ์.
พระชัย. (2 เมษายน 2561). วัดพระธาตุดอยแยง เมืองเมียวดี รัฐกะเหรี่ยง ประเทศพม่า. สัมภาษณ์.
พระนคร ปญฺญาวชิโร และคณะ. (2560). “การธำรงอัตลักษณ์ทางวัฒนธรรมของชาวไทยวน เมือง
เมียวดี รัฐกะเหรี่ยง สาธารณรัฐแห่งสหภาพเมียนมา”. รายงานวิจัย. กรมส่งเสริมวัฒนธรรม.
พระพรหมจักร. (6 เมษายน 2564). บันทึกการไหว้พระ อาราธนาศีล-ธรรม ค้าสมมา ค้าอธิษฐาน
ภาวนาและค้าหยาดน้ำ. ม.ป.ท.
เพ็ญสุภา สุขคตะ. (26 ธันวาคม 2562). เมื่อพระสงฆ์ถูกจับสึก กรณีตัดไม้ไปสร้างวัด กรณีครูบาอภิชัย
ข า วปี. [ออนไลน์] . แหล่งที่ม า : https://www.matichonweekly.com/column/
article_259409.
ไมตรี ภาวัง และคณะ. (2552). เล่าขานต้านานธรรมฉบับครูบาเจ้าอภิชัยขาวปี. พิมพ์ในงานครบรอบ
32 ปี ครูบาเจ้าอภิชัยขาวปี. ม.ป.ท.
ยอร์ช ยังฮัสแบนด์. แปลโดย สุทธิศักดิ์ ปาลโพธิ์. (2559). พันแปดร้อยไมล์จากพม่าสู่สยาม ปฏิบัติ
ราชการลับในเมืองเชียงตุง. กรุงเทพฯ : สำนักพิมพ์ริเวอร์บุ๊คส์.
วสันต์ ปัญญาแก้ว. (2562). มานุษวิทยา-ล้านนาคดี. เชียงใหม่ : ภาควิชาสังคมวิทยาและมานุษยวิทยา
คณะสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่.
_________. (2550). ชาร์ลส์ เอฟ คายส์ กับทิศทางใหม่ไทศึกษา. สังคมศาสตร์. 19(1), 231-275.
ศานติ ภักดีคำ. (2561). ขุนหลวงหาวัด กษัตริย์ผู้เสียสละราชย์. กรุงเทพฯ : มติชน.
สมาคมชาวลำพูน. (2561). ครูบาศรีวิชัย : ตามรอยการปฏิสังขรณ์ก่อสร้างปูชนียสถานโบราณวัตถุ
จังหวัดลำพูนและเชียงใหม่. เล่มที่ 1. กรุงเทพฯ : พี.พี.เค.การพิมพ์.
สรัสวดี อ๋องสกุล. (2558). ประวัติศาสตร์ล้านนา. กรุงเทพฯ : อมรินทร์พริ้นติ้งแอนด์พับลิชชิ่ง.
สามเณรธีทัต แจ้ใจ. (2560). “วิเคราะห์บทบาทการเผยแผ่พระพุทธศาสนาของครูบาอภิชัยขาวปี”.
วิทยานิพนธ์พุทธศาสตรมหาบัณฑิต. พระนครศรีอยุธยา : มหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย.
สุทธิพร เนตรนิยม. (20 มิถุนายน 2555). ความสัมพันธ์ มอญ กระเหรี่ยง พม่า ล้านนา และสยาม ใน
ตำนานพระเจ้าเลียบโลก. [ออนไลน์]” แหล่งที่มา: https://www.gotoknow.org/posts
/308993.
อรนุช นิยมธรรม. (ม.ป.ป.). “โครงการแปลเอกสารท้องถิ่นของประเทศพม่า: ประวัติศาสตร์และ
ภูมิศาสตร์เมือง”. ชุดโครงการประเทศพม่าศึกษา. สำนักงานกองทุนสนับสนุนการวิจัย ฝ่าย
นโยบายชาติและความสัมพันธ์ข้ามชาติ.