กระบวนการคิดและวิถีปฏิบัติของครูบาเจ้าศรีวิชัย

บทคัดย่อ

คติความเชื่อหนึ่งในวัฒนธรรมด้านศาสนาท้องถิ่นล้านนา คือ ภาพของพระโพธิสัตว์ซึ่งถูก
แทนที่ด้วยลักษณะของพระสงฆ์ที่ปฏิบัติตนอย่างเคร่งครัด พระสงฆ์ผู้มีบารมีเหล่านั้นจะถูกขนานนาม
ว่า “ตนบุญ” ซึ ่ง “ตนบุญแห่งล้านนา” คือ การเรียกขานนามแทน “ครูบาเจ้าศรีวิชัย” 
บทความนี้ มุ่งวิเคราะห์ถึงกระบวนการคิดและวิถีปฏิบัติของครูบาเจ้าศรีวิชัย ในหลากหลาย
มุมมองของนักวิชาการที่สะท้อนคิดเกี่ยวกับวิธีคิดและวิถีปฏิบัติของครูบาเจ้าศรีวิชัยที่แตกต่างกัน
ออกไป บ้างมองครูบาในลักษณะของตนบุญ หรือผู้วิเศษ บ้างมองในลักษณะของพระโพธิสัตว์ที่
บำเพ็ญขันติบารมีธรรม บ้างก็มองในลักษณะของพระสงฆ์นักพัฒนา และยิ่งไปกว่านั้น มองถึงขั้นที่ว่า 
ครูบาศรีวิชัย คือขบถทางการเมือง ผู้กระด้างกระเดื่องต่อรัฐสยาม มุมมองเหล่านี้แน่นอนว่าย่อม
สะท้อนให้เห็นถึงวิธีคิดของครูบาศรีวิชัยที่ส่งผลถึงวิถีปฏิบัติของค รูบาศรีวิชัยในด้านต่างๆ ที่ฉาย
ภาพลักษณ์ให้ผู้คนทั้งในยุคสมัยนั้นและยุคสมัยนี้ได้คิดและวิเคราะห์ตามว่า ตัวตนที่แท้จริงของครูบา
เจ้าศรีวิชัยนั้นเป็นเช่นไร และในหลากหลายมุมมองดังกล่าวนั้น ย่อมหนีไม่พ้นเรื่องของมุมมองบทบาท
สาธารณะสงเคราะห์ของค รูบาเจ้าศ รีวิชัย ที่ ท่านไม่ได้เป็น ผู้เลือกปฏิบัติในการทำกิจทาง
พระพุทธศาสนา แต่ท่านกลับถูกเลือกปฏิบัติทางการเมือง เพียงเพราะท่านคิดและปฏิบัติต่างจาก
การเมืองในยุคสมัยนั้น ประการสำคัญ ในปัจจุบัน “พระสงฆ์” จำนวนหนึ่ง พยายามเชื่อมโยงและ
อ้างอิงตัวเองเข้ากับภาพลักษณ์ครูบาศรีวิชัยให้ใกล้เคียงกับภาพลักษณ์ของตัวเอง หรือที่เรียกว่า การ
ผลิตซ้ำอัตลักษณ์ครูบาเจ้าศรีวิชัย จนกลายมาเป็นคำกล่าวขานที่เรียกพระสงฆ์กลุ่มนี้ว่า “ครูบาอุ๊ก
แก๊ส” หรือ “ครูบาคติใหม่”