การส่งและสอบอารมณ์วิปัสสนากัมมัฏฐาน

บทคัดย่อ

บทความวิชาการนี้มีวัตถุประสงค์ในการเขียนคือ การส่งและสอบอารมณ์วิปัสสนา
กรรมฐานในพระพุทธศาสนา กล่าวคือสติปัฏฐาน 4 เป็นหลักธรรม ที่ ถือว่าเป็นหัวใจของ
พระพุทธศาสนาในฐานะทางสายเอก   ที่มุ่งตรงสู่นิพพาน เป็นหลักธรรมที่พระพุทธองค์ทรงค้นพบ
และเผยแผ่เน้นย้ำให้เป็นหลักปฏิบัติเพื่อการพ้นทุกข์ มีอานิสงส์อย่างสูง ประกอบด้วย 4 หมวดใหญ่ คือ 
กายานุปัสสนาสติปัฏฐาน เวทนานุปัสสนาสติปัฏฐาน จิตตานุปัสสนาสติปัฏฐาน และธรรมานุปัสสนาสติ
ปัฏฐาน รวมแยกเป็น 21 หมวดย่อย ปรากฏทั้งในพระวินัย พระสูตร และพระอภิธรรม โดยในพระสูตรพบ
เป็นสูตรใหญ่ ที่เรียกว่า มหาสติปัฏฐานสูตร สติปัฏฐาน 4 เป็นหลักปฏิบัติที่สมบูรณ์พร้อมด้วยองค์ธรรม
สำคัญหลายประการ เป็นทั้ง สมถกัมมัฏฐานและวิปัสสนากัมมัฏฐาน เหมาะสมกับทุกจริต ปัจจุบันมีการ
นำหลักสติปัฏฐาน 4 ไปปฏิบัติในสำนักวิปัสสนากัมมัฏฐานในประเทศไทยโดยเน้นในแต่ละหมวด
แตกต่างกันไป การสอบอารมณ์กรรมฐาน คือ ตรวจสอบ ประสบการณ์ทางจิตของผู้ที่เจริญ
วิปัสสนา กรรมฐานว่าก้าวหน้าไปถึงขั้นใดแล้ว และมีจุดไหนที่จะต้องปรับปรุงแก้ไข เป็นการการสอบ
อารมณ์ สภาวธรรมที่เกิดขึ้น จากการสอบถามสภาวธรรมที่เกิดขึ้น ความเข้าใจรับรู้ที่เกี่ยวกับรูปนาม 
สอบถามประสบการณ์ทางจิต การรายงานตามสภาวะที่เกิดขึ้นจริง อยู่ในกรอบของจิตที่เป็นอารมณ์
กรรมฐาน