แนวคิดทางสุนทรียศาสตร์ของเพลโต

บทคัดย่อ

บทความนี้ มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาเนื้อหาเรื่องแนวคิดทางสุนทรียศาสตร์ของเพลโต พบว่า คุณค่าทางสุนทรียศาสตร์ที่สมบูรณ์แบบที่มีอยู่ในโลกตามความคิดของเพลโต 2 ประเภท คือ โลกที่ปรากฏ หรือโลกทางประสาทสัมผัสและโลกแห่งแบบหรือมโนคติ ทั้งทฤษฎี 2 นี้ ซึ่งเป็นเพียงปรากฏการณ์ที่ เปลี่ยนแปลงไม่แน่นอนทางอุดมคติแห่งความงามที่เป็นเนื้อแท้แห่งวัตถุและเป็นเอกภาพ โดยความ สมบูรณ์ในองค์ประกอบของศิลปะ ที่แสดงถึงอารมณ์และความรู้สึกที่เพลโตเห็นว่า โลกอยู่เหนือประสาท สัมผัสอย่างแท้จริงที่ประจักษ์ในชีวิตประจำวัน (ผัสสะ) มีลักษณะอย่างเดียวกับแบบหรือมโนคติ ประกอบด้วยมโนคติ แบบหรือมโนคตินี้ ในโลกแห่งมโนคติอยู่กันอย่างเป็นระเบียบ โดยลดหลั่นกันเป็นชั้น เป็นลำดับตามเหตุผลแห่งฐานันดรของแบบ (มโนคติแห่งความดี) ซึ่งเป็นแบบและเป็นผู้ธำรงแบบหรือมโนคติทั้งหมด แบบหรือมโนคติย่อมตั้งอยู่ในโลกแห่งแบบหรือมโนคติ ไม่ได้อยู่ในโลกที่เราประจักษ์อยู่ทุก วันนี้ (ผัสสะ) ที่มีทัศนะความเห็นทางด้านงานศิลปะ ก็คือ การเลียนแบบสิ่งเฉพาะบนโลกแห่งผัสสะและ การเลียนแบบของศิลปิน เป็นเพียงความคล้ายคลึงหรือเป็นเพียงบางส่วนของต้นแบบ ที่มีการเลียนแบบ อย่างแท้จริง ซึ่งเป็นกระจกเงาสะท้อนธรรมชาติ ศิลปะไม่ใช่การถ่ายแบบรูปร่างภายนอกวัตถุ แต่เป็นการ ถ่ายแบบเนื้อแท้ภายใน ความเห็นของเพลโตกับอริสโตเติล ท่านทั้งสองเชื่อเหมือนกันว่า ธรรมชาติหรือความจริงของศิลปะ ก็คือ การเลียนแบบโลกภายนอก แต่โลกภายนอกที่เลียนแบบนั้นแตกต่างกัน เพราะ เพลโตคิดว่าโลกภายนอกที่เป็นศิลปะเลียนแบบ ซึ่งเป็นสิ่งที่ปรากฏต่อผัสสะ และเป็นรูปธรรม นอกจากนี้ เพลโตยังห็นว่า ศิลปะเป็นสิ่งด้อยค่า เพราะสร้างภาพลวงตา และเข้าไม่ถึงความจริง ส่วนอริสโตเติลเห็น ว่า โลกภายนอกที่ศิลปะเลียนแบบนั้น อริสโตเติลเห็นว่าเป็นสิ่งที่เข้าถึงด้วยความคิดเป็นสิ่งที่เป็น นามธรรม ศิลปะจะมีคุณค่าสูงเพราะเข้าถึงความจริง ดังนั้นเพลโตกับอริสโตเติล เชื่อเหมือนกันว่า ธรรมชาติหรือความจริงของศิลปะ และเข้าถึงความจริงได้ นั้นเอง