กำเนิดและพัฒนาการแนวคิดทางศาสนาแบบสมณะและพรหมณะในอินเดีย

บทคัดย่อ

ความคิดทางศาสนาในอินเดียโบราณมีสองรูปแบบคือแนวคิดทางศาสนาแบบพราหมณะและแบบสมณะ
พื้นฐานของความเชื่อของศาสนาทั้งสองประเภทมีความแตกต่างกันมาก ซึ่งส่งผลให้อุดมคติของศาสนาทั้งสองกลุ่ม
เดินไปคนละทิศทาง พื้นฐานความเชื่อของศาสนาพราหมณ์ถือว่าชีวิตมนุษย์จะมีความสมบูรณ์ได้นั้นจะต้องรวมกัน
ระหว่างเพศชายและเพศหญิง แนวคิดทางศาสนาแบบพราหมณะเป็นที่มาของศาสนาแบบฆราวาสนิยม ซึ่งจะเริ่มต้น
ด้วยความเชื่อเรื่องการรังสรรค์โลกของพระเจ้า โดยระบุว่าพระเจ้าได้สร้างโลกและจักรวาลขึ้นมาแล้วทรงสร้างมนุษย์
ชายหญิงขึ้นมาเพื่อช่วยกันปกครองดูแลรักษาโลกและปกครองมนุษย์แทนพระเจ้า แนวความคิดเรื่องอาศรม 4 ก็ดี
การบูชาศิวลึงค์ก็ดี กามสูตระก็ดี เป็นคำสอนที่สนับสนุนแนวคิดฆราวาสนิยม
ขณะที่พระพุทธศาสนาปฏิเสธแนวคิดนี้ แนวคิดทางศาสนาแบบสมณะจะเริ่มต้นคำสอนจากธรรมชาติของ
มนุษย์ พระพุทธศาสนาสอนว่ามนุษย์จะเข้าถึงความหลุดพ้นได้นั้น จะต้องสามารถทำลายกิเลสที่เป็นสัญชาตญาณดิบ
ของสัตว์โลกนั่นคือราคะ โทสะและโมหะ ศาสนากลุ่มสมณนิยมจึงสอน ว่า หนทางที่ดีที่สุดในการเอาชนะ
สัญชาตญาณดิบ โดยเฉพาะอย่างยิ่งคือกามราคะนั้นคือการออกบวช ชาวพุทธจึงยกย่องแนวทางนี้ว่ายิ่งใหญ่เรียกการ
ออกบวชของพระพุทธเจ้าว่า พระมหาภิเนษกรมณ์ เพราะพระพุทธศาสนาถือว่ามนุษย์จะบรรลุการรู้แจ้งได้ด้วยการ
หล่อหลอมของศีล สมาธิและปัญญา ซึ่งเป็นคุณสมบัติเฉพาะตัวของมนุษย์แต่ละคน โดยไม่ต้องไปอาศัยการเติมเต็ม
จากเพศตรงกันข้าม มนุษย์สามารถจะเข้าถึงความสมบูรณ์ บรรลุชีวิตที่มีความสุขได้ในระดับฌานสุขก็ดี นิพพานสุขก็
ดี ด้วยการบ าเพ็ญพรตประพฤติพรหมจรรย์เพื่อเข้าถึงความหลุดพ้นหรือการรู้แจ้งซึ่งพระนิพพาน