ศึกษาวิเคราะห์มหานิบาตชาดกทศชาติ ฉะบับชินวรตามแนวเทสนาหาระ

บทคัดย่อ

การวิจัยเรื่องนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษามหานิบาตชาดกทศชาติฉบับชินวร และเพื่อวิเคราะห์มหานิบาตชาดกทศชาติฉบับชินวร ซึ่งทรงแปลโดยพระเจ้าวรวงศ์เธอ กรมหลวงชินวรสิริวัฒน์ สมเด็จพระสังฆราชเจ้า วัดราชบพิธ จำนวน 10 เรื่อง แบ่งเป็น 2 เล่ม ได้แก่ เล่มที่ 1 เรื่องที่ 1–5 ประกอบด้วย เตมิยชาดก มหาชนกชาดก สุวรรณสามชาดก เนมิราชชาดก และมโหสธชาดก ส่วนเล่มที่ 2 เรื่องที่ 6–10 ประกอบด้วย ภูริทัตตชาดก จันทกุมารชาดก พรหมนารทชาดก วิธุรชาดก และเวสสันดรชาดก เป็นการศึกษาวิจัยเชิงเอกสาร โดยการวิเคราะห์เนื้อหาตามแนวเทศนาหาระ พบว่า

1. มหานิบาตชาดกทศชาติฉบับชินวร เล่มที่ 1 และเล่มที่ 2 ประกอบด้วย เตมิยชาดก จำนวน 22 เรื่องย่อย มหาชนกชาดก จำนวน 19 เรื่องย่อย สุวรรณสามชาดก จำนวน 17 เรื่องย่อย เนมิราชชาดก จำนวน 36 เรื่องย่อย มโหสธชาดก จำนวน 81 เรื่องย่อย ภูริทัตตชาดก จำนวน 15 เรื่องย่อย จันทกุมารชาดก จำนวน 11 เรื่องย่อย พรหมนารทชาดก จำนวน 12 เรื่องย่อย วิธุรชาดก จำนวน 13 เรื่องย่อย และเวสสันดรชาดก จำนวน 13 เรื่อง


2. วิเคราะห์มหานิบาตชาดกทศชาติฉบับชินวรตามแนวเทศนาหาระ โดยใช้หลักของเทศนาหาระ 6 ประการ คือ อัสสาทะ อาทีนวะ นิสสรณะ ผละ อุปายะ และอาณัติ พบว่า การบำเพ็ญบารมีทั้ง 10 ชาติของพระโพธิสัตว์นั้น ก่อให้เกิดความเป็นอัสสาทะ ซึ่งเป็นผลไปจากการทำกรรมดี เป็นอาทีนวะ คือ โทษ ความทุกข์ใจ และความไม่สมปรารถนา เป็นนิสสรณะ คือ แนวทางออกเพื่อให้พ้นจากสิ่งที่ไม่พึงปรารถนา เป็นผละ คือ ผลลัพธ์หรือภาวะที่ชีวิตหลุดพ้นจากทุกข์โทษ เป็นอุปายะ คือ อุบายหรือวิธีการที่แยบยลเพื่อให้เกิดผล และก่อให้เกิดความเป็นอาณัติ คือ การกล่าวชักจูง การชักชวน และโน้มน้าวให้ประพฤติปฏิบัติตามในด้านต่าง ๆ ทั้งสิ้น