การวิจัยเชิงปฏิบัติการแบบมีส่วนร่วม (Participatory Action Research-PAR) : บทบาทนักวิจัยกับการพัฒนาชุมชน

บทคัดย่อ

การวิจัยเชิงปฏิบัติการแบบมีส่วนร่วม (Participatory Action Research-PAR) นับเป็นงานวิจัยที่พยายาม สร้างกระบวนทัศน์การวิจัยเพื่อแก้ปัญหาและพัฒนาชุมชนอย่างแท้จริง ซึ่งในปัจจุบันการดำเนินการวิจัยนับเป็นที่ นิยมของนักวิชาการ นิสิตนักศึกษา และบุคคลทั่วไป ในการทำวิจัยแต่งานวิจัยหลายเรื่องที่ไม่สามารถนำมาแก้ไขและ พัฒนาชุมชนได้อย่างเป็นรูปธรรม กระบวนการวิจัยเชิงปฏิบัติการแบบมีส่วนร่วมจึงเข้ามามีบทบาทสำคัญในการ ดำเนินการวิชัยในยุคปัจจุบัน ด้วยงานวิจัยที่เริ่มต้นจากชุมชน ชุมชนมีส่วนร่วม ทั้งในมิติของการร่วมกันเรียนรู้ ร่วมกันแสวงหาปัญหา และคิดค้นแนวทางออกเพื่อแก้ไขปัญหาหรือพัฒนาที่เป็นเรื่องอันเป็นฉันทามติของชุมชน รวมทั้งร่วมรับผลของการพัฒนา โดยมีนักวิจัยภายนอกทำหน้าที่เป็นผู้เอื้ออำนวย หรือวิทยากรกระบวนการร่วมกับ นักวิจัยชุมชนที่เป็นชาวบ้าน และที่สำคัญบทบาทของนักวิจัยที่สำคัญอย่างยิ่งในการดำเนินการวิจัยเชิงปฏิบัติการ ซึ่งมีหัวใจสำคัญอยู่ที่การมีส่วนร่วมนี้ ย่อมไม่ใช่เรื่องง่ายดังที่นักวิจัยผู้มีประสบการณ์ภาคสนามหลายท่านสะท้อน ความเห็นและข้อสังเกตเอาไว้ โดยเฉพาะประเด็นของการสร้างส่วนร่วมในกระบวนการวิจัยแต่ละขั้นตอนอันจะเป็น แนวทาง และคำแนะนำที่น่าสนใจ รวมทั้งช่วยให้นักวิจัยที่สนใจใช้รูปแบบนี้ในการทำวิจัยปัญหาของสังคม เศรษฐกิจ และการเมือง โดยเฉพาะการวิจัยเพื่อพัฒนา (Research and Development)