การพัฒนากลยุทธ์และช่องทางการตลาดผลิตภัณฑ์ผ้าทอโบราณเมืองน่านสู่เศรษฐกิจ สร้างสรรค์ของวิสาหกิจชุมชนผ้าทอ จังหวัดน่าน

บทคัดย่อ

การวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์ ประกอบด้วย 1) เพื่อศึกษาอัตลักษณ์ ลวดลายและเรื่องราวผ้า
ทอโบราณเมืองน่าน 2) เพื่อศึกษาพฤติกรรมผู้บริโภคและการตลาดผลิตภัณฑ์ผ้าทอโบราณเมืองน่าน
3) เพื่อพัฒนากลยุทธ์และช่องทางการตลาดผลิตภัณฑ์ผ้าทอโบราณเมืองน่านสู่เศรษฐกิจแบบ
สร้างสรรค์โดยใช้รูปแบบการวิจัยแบบผสมผสาน (Mixed method research) พบว่า
อัตลักษณ์ ลวดลายและเรื่องราวผ้าทอโบราณเมืองน่าน พบว่า การแต่งกายด้วยผ้าทอ
เป็นเอกลักษณ์เฉพาะของคนเมืองน่าน เป็นการบ่งบอกวิถีชีวิตของคนในท้องถิ่น วิถีชีวิตของจังหวัด
น่านผ่านลายบนผืนผ้าที่มีอัตลักษณ์ โดยเป็นผ้าที่ทอจากฝ้าย รวมทั้งกรรมวิธีย้อมสีธรรมชาติจากภูมิ
ปัญญาของท้องถิ่นทั้งหมด สู่ผ้าทอพื้นเมืองที่นิยมที่สุดของเมืองน่าน ได้แก่ ผ้าซิ่น ที่มีชื่อเสียงด้าน
ความงดงามและมีอัตลักษณ์ชัดเจน ทั้งในรูปแบบที่สวยงาม วิธีการทอที่ละเอียด ประณีต มีคุณค่า
แบ่งออกเป็นหลายชนิดตามโครงสร้างและลวดลายที่ปรากฎบนผืนที่เลียนแบบลายเรขาคณิต
และลวดลายธรรมชาติและมีลักษณะเด่นที่เน้นความส าคัญของการออกแบบลวดลายบนผืนผ้าอันเกิด
จากการทอด้วยเทคนิคต่าง ๆ ซึ่งแต่ละกระบวนการล้วนแต่ต้องใช้ความละเอียดและความอดทน
พฤติกรรมผู้บริโภคและการตลาดผลิตภัณฑ์ผ้าทอโบราณเมืองน่าน พบว่า กลุ่ม
ผู้บริโภค/หรือกลุ่มลูกค้า ได้แก่ กลุ่มนักท่องเที่ยว นิยมเลือกซื้อผลิตภัณฑ์ประเภทเครื่องแต่งกาย
(ผ้าซิ่น/ผ้านุ่ง/เสื้อพื้นเมือง) โดยรู้จักลวดลายผ้าซิ่นโบราณ/ผ้าซิ่นพื้นเมืองน่าน ได้แก่ ผ้าซิ่นลายน้ าไหล
มากที่สุด แรงจูงใจให้เลือกซื้อผ้าทอโบราณ/ผ้าทอพื้นเมืองน่าน ได้แก่ ความต้องการสวมใส่/ความชอบ
และให้ความส าคัญในการเลือกซื้อผลิตภัณฑ์ผ้าทอโบราณ/ผ้าทอพื้นเมืองน่าน ได้แก่ ด้านราคาเป็น
สำคัญ ส่วนปัจจัยทางการตลาด พบว่า สภาพปัจจุบันของปัจจัยทางการตลาดที่มีผลต่อการตัดสินใจ
ซื้อผลิตภัณฑ์ผ้าทอโบราณ/ผ้าทอพื้นเมืองน่าน โดยภาพรวม พบว่า ผู้บริโภคให้ความสำคัญกับปัจจัย
ด้านราคามากที่สุด ส่วนสภาพที่พึงประสงค์ต่อปัจจัยทางการตลาด โดยภาพรวม พบว่า ข้อที่กลุ่ม
ตัวอย่างมีระดับความคิดเห็นสูงสุด คือ ปัจจัยด้านช่องทางการจัดจำหน่าย
กลยุทธ์และช่องทางการตลาดผลิตภัณฑ์ผ้าทอโบราณเมืองน่านสู่เศรษฐกิจแบบ
สร้างสรรค์พบว่า กลยุทธ์ด้านผลิตภัณฑ์ผ้าทอโบราณเมืองน่านมีจุดขายที่โดดเด่นคือเป็นสินค้า
Handmade ยังคงไว้ซึ่งกระบวนการทอผ้าด้วยมือ การใช้วัสดุในท้องถิ่น (ฝ้ายพื้นเมือง) แต่ต้อง
พัฒนาการออกแบบผลิตภัณฑ์ต่อยอดด้วยแนวคิดสมัยใหม่ กลยุทธ์ด้านราคานั้นเป็นไปตามปัจจัยหลัก
3 ประการ คือ การตั้งราคาตามต้นทุนการผลิต 2) การตั้งราคาตามความนิยมของสินค้า และ 3) ตั้ง
ราคาตามคุณภาพสินค้าและลวดลาย กลยุทธ์ด้านช่องทางจัดจำหน่าย ต้องมีการปรับช่องทางในการ
จำหน่ายสินค้าที่หลากหลายช่องทาง จะทำให้กลุ่มผู้ผลิตและผู้ประกอบการมีความได้เปรียบคู่แข่งใน
ยุคปัจจุบัน กลยุทธ์ด้านการส่งเสริมการตลาด การส่งเสริมการขายผ่านลูกค้าประจำในจังหวัดและ
นักท่องเที่ยวจากต่างจังหวัด เช่น แคตตาล๊อกสินค้าผ้าทอเมืองน่าน (Catalog) เป็นต้น และพัฒนาการ
ตลาดออนไลน์ เพื่อเพิ่มโอกาสในการสร้างรายได้และเพิ่มยอดขาย เนื่องจากในปัจจุบันช่องทางการค้า
ออนไลน์เป็นที่นิยม และเป็นช่องทางที่สะดวกรวดเร็วในการสื่อสารกับลูกค้า สามารถเข้าถึงสินค้าได้
ง่ายและมีต้นทุนต่ำ