การศึกษาคติความเชื่อการสร้างพระเจ้าทันใจของชาวพุทธในจังหวัดลำพูน

บทคัดย่อ

การศึกษาวิจัยเรื่องคติความเชื่อการสร้างพระเจ้าทันใจของชาวพุทธในจังหวัดลำพูน มีวัตถุประสงค์ ได้แก่ (1) เพื่อศึกษาแนวคิดในพระพุทธศาสนาที่นำไปสู่การสร้างพระพุทธรูป (2) เพื่อศึกษาคติความเชื่อการสร้างพระพุทธรูปของชาวพุทธในล้านนา และ (3) เพื่อวิเคราะห์คติความเชื่อการสร้างพระเจ้าทันใจของชาวพุทธในจังหวัดลำพูน เป็นการวิจัยเชิงคุณภาพ เป็นการค้นคว้าข้อมูลจากเอกสาร และการเก็บข้อมูลภาคสนาม

ผลวิจัยพบว่า พระพุทธรูปมีปรากฏอยู่ในพระไตรปิฎก แต่เป็นการกล่าวเปรียบเทียบว่าพระพุทธองค์เสมือนรูปปฏิมา เรื่องราวตามพุทธประวัติและชาดกที่พระพุทธองค์ตรัสแสดงแก่พุทธบริษัทมีปรากฏหลายที่ในพระคัมภีร์ จนกลายมาเป็นตำนานพระพุทธรูป ประวัติศาสตร์ของล้านนาสมัยหริภุญชัย ในสมัยพระนางจามเทวี พระนางทรงสร้างพระพุทธรูป จนสืบต่อมาให้เห็นในล้านนาตราบถึงปัจจุบันนี้

การสร้างพระเจ้าทันใจนั้น นิยมสร้างเป็นพระพุทธรูปปางมารวิชัย และปางประทานพร พระเจ้าทันใจหมายถึงพระพุทธรูปที่ใช้เวลาสร้างได้สำเร็จภายใน 1 วัน เริ่มพิธีตั้งแต่เที่ยงคืนเป็นต้นไป จนสามารถสร้างองค์พระได้สำเร็จก่อนพระอาทิตย์ตกดินของวันถัดไป และสามารถทำพิธีพุทธาภิเษกได้ในเย็นอีกวันหนึ่ง