การศึกษาภาวะตื่นรู้ในพระพุทธศาสนา

บทคัดย่อ

วิทยานิพนธ์นี้มีวัตถุประสงค์คือ 1) เพื่อศึกษาแนวคิด ทฤษฎีภาวะตื่นรู้ในพระพุทธศาสนาและนักปราชญ์ ตะวันตก 2) เพื่อศึกษาหลักธรรมที่ทำให้เกิดภาวะตื่นรู้ในพระพุทธศาสนา และ 3) เพื่อศึกษาการประยุกต์ใช้แนวคิด ภาวะตื่นรู้ในสังคมไทยปัจจุบัน

โดยการยอมรับว่าจิตสามารถพัฒนาได้และมี ผลการศึกษาพบว่า ภาวะตื่นรู้เป็นภาวะที่บุคคลมีความสมบูรณ์ด้วยสติและสัมปชัญญะ รู้เห็นตามความเป็น จริงที่เกิดขึ้นในปัจจุบัน มีพื้นฐานมาจากการพัฒนาจิต กระบวนการพัฒนาที่เป็นระบบขั้นตอน ในพระพุทธศาสนาคือการพัฒนาตามหลักไตรสิกขา รวมทั้งการฝึกสติปัฏฐาน อันมีฐานเกิดสำคัญที่มาจากกาย เวทนา จิตและธรรม ประโยชน์ของภาวะตื่นรู้จำแนกเป็น 1) ส่วนปัจเจกบุคคล คือสามารถพัฒนาร่างกายพฤติกรรม สามารถสร้างภูมิคุ้มกันโรค ช่วยระงับความเจ็บป่วย ทำให้มีความสงบเยือกเย็น มี ความสุข ผ่อนคลาย มีความสุขุมรอบคอบ สามารถแก้ไขปัญหาได้อย่างถูกต้อง และ 2) ในด้านของประโยชน์ส่วนรวม ทำให้เกิดสังคมแห่งการตื่นรู้ เท่าทันกระแสกิเลสและหลุดพ้นจากกระแสบริโภคนิยม