แนวทางการเผยแผ่หลักศีลธรรมผ่านการขับขานเพลงซอพื้นบ้านล้านนา

บทคัดย่อ

บทความนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาแนวทางการเผยแผ่หลักศีลธรรมผ่านการขับขานเพลงซอ
พื้นบ้านล้านนา ซอพื้นเมืองล้านนา หรือที่ชาวพื้นเมืองล้านนาเรียกว่า ซอ (มักเรียกประกอบกันเป็นสะ
ล้อ ซอ ซึง) เป็นรูปแบบการร้องเพลงที่ชาวพื้นเมืองล้านนาใช้ขับกล่อมให้คลายทุกข์ โดยจะมีคำเรียกผู้
ร้องเพลงซอว่า ช่างซอ การขับซอในปัจจุบัน จะมีลีลาและรูปแบบที่เปลี่ยนแปลงไปตามยุคสมัย การซอมี
ทั้งขับร้องเดี่ยวและคู่ ซึ่งเรียกว่า "คู่ถ้อง" สลับด้วยดนตรี คือ ปี่ชุม 3 ปี่ชุม 4 หรือปี่ชุม 5 (ภาษาพื้นเมือง
จะออกเสียงว่า ปี่จุม) ที่นิยมกันมาแต่โบราณ และเป็นสิ่งที่นิยมกันแพร่หลายที่สุดในล้านนา หลักศีลห้าที่
ปรากฏในเพลงซอ ศีลข้อที่ 1 ปาณาติบาต ข้อหนึ่งนั้นคือ ป๋าณาให้ความเมตตา อย่าฆ่าเบียดเบียน ทุก
ชีวิตรักตัวกลัวตาย ถ้าหากใจร้าย ทำกรรมได้วนเวียน ฆ่าสัตว์และตัดชีวี ตกอเวจี หลักศีลข้อที่ 2
อทินนาทานา อทินนาพุทธาสอนสั่ง เสเลเมาบ่าเดี่ยวปุกซุก กึ๊ดหยั๋งบ่าลุก เลยเป๋นขโมยนี้ก่าโจยจน
ขโมยลักทรัพย์ จะโดนยับไปรับของโจร หลักศีลข้อที่ 3 กาเมสุมิฉา จิ่ม..ละเน้อๆ สูมาเต๊อะเน่อ หมู่เฮา
ตังหลาย พระท่านสอน เป็นอุทาหรณ์สอนจิต อย่าไปสร้างกรรมทำผิด นอกสิทธิ์เจ้าชู้หญิงชาย ถ้าเฮา
บ่าเจื่อบ่าฟัง ทุรังลูกเขาเมียใคร ถึงคราวพรากจากไป มีหม้ออบาย คอยรองกระทะ หลักศีลข้อที่ 4 มุสา
วาทา คนเฮาจ่างเผลอ จ่างอู้เผลอเลอ ไปจุ๊ไปหลอก อู้ปลิ้นปลอก กลับกลอก ลอกแลน เสียสิ่งหวงแหน
ต้องแต๋น ก๋รรมเก่า หลักศีลข้อที่ 5 สุราเมรยมัชปมา ดื่มสุราปาหื้อเสียทรัพย์ ดื่มเหล้านัก ๆ ทรัพย์เฮาจะ
สูญหาย มีอะหยั๋งมันบ่าฮู้เสียดายเอาขึ้นเอาขาย เอาไปซื้อกิ๋นเหล้า