การประยุกต์ใช้หลักไตรสิกขา เพื่อการพัฒนาทรัพยากรมนุษย์ในโรงเรียนมัธยมศึกษา เขตอำเภอพิชัย จังหวัดอุตรดิตถ์

บทคัดย่อ

การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์ คือ ๑) เพื่อศึกษาการประยุกต์ใช้หลักไตรสิกขาเพื่อการพัฒนาทรัพยากรมนุษย์ของครูและนักเรียน ในโรงเรียนมัธยมศึกษา เขตอำเภอพิชัย จังหวัดอุตรดิตถ์ ๒) เพื่อเปรียบเทียบความคิดเห็นของครูและนักเรียนที่มีต่อการประยุกต์ใช้หลักไตรสิกขาเพื่อการพัฒนาทรัพยากรมนุษย์ ในโรงเรียนมัธยมศึกษา เขตอำเภอพิชัย จังหวัดอุตรดิตถ์ ๓) เพื่อศึกษาปัญหา อุปสรรคเกี่ยวกับการประยุกต์ใช้หลักไตรสิกขาเพื่อการพัฒนาทรัพยากรมนุษย์ ในโรงเรียนมัธยมศึกษา เขตอำเภอพิชัย จังหวัดอุตรดิตถ์ ๔) เพื่อศึกษาแนวทางการประยุกต์ใช้หลักไตรสิกขาเพื่อการพัฒนาทรัพยากรมนุษย์ในโรงเรียนมัธยมศึกษา เขตอำเภอพิชัย จังหวัดอุตรดิตถ์

ผลการวิจัย พบว่า

๑. ระดับการประยุกต์ใช้หลักไตรสิกขาเพื่อการพัฒนาทรัพยากรมนุษย์ในโรงเรียนมัธยมศึกษา เขตอำเภอพิชัย จังหวัดอุตรดิตถ์ พบว่า มีการประยุกต์ใช้หลักไตรสิกขาโดยภาพรวมอยู่ในระดับมาก ซึ่งครูมีค่าเฉลี่ยอยู่ที่ ๔.๑๙ และนักเรียนมีค่าเฉลี่ยอยู่ที่ ๓.๙๗ เมื่อพิจารณาแต่ละรายด้าน พบว่า การพัฒนาด้านศีลอยู่ในระดับมากที่สุด ครูมีค่าเฉลี่ยอยู่ที่ ๔.๓๐ และนักเรียนมีค่าเฉลี่ยอยู่ที่ ๔.๐๖

๒. ผลการเปรียบเทียบการประยุกต์ใช้หลักไตรสิกขาเพื่อการพัฒนาทรัพยากรมนุษย์ในโรงเรียนมัธยมศึกษา เขตอำเภอพิชัย จังหวัดอุตรดิตถ์ การพัฒนาด้านศีล พบว่า ระดับการเปรียบเทียบความคิดเห็นของครู โดยภาพรวมอยู่ในระดับมาก (๔.๑๙) ส่วนผลการเปรียบเทียบความคิดเห็นของนักเรียน พบว่า การพัฒนาด้านศีล โดยภาพรวมอยู่ในระดับมาก (๔.๐๖)

๓. เพื่อศึกษาปัญหา อุปสรรค และข้อเสนอแนะเกี่ยวกับการประยุกต์ใช้หลักไตรสิกขาเพื่อการพัฒนาทรัพยากรมนุษย์ในโรงเรียนมัธยมศึกษา เขตอำเภอพิชัย จังหวัดอุตรดิตถ์ ด้านศีล ได้แก่ การใช้เวลาไปกับการทำงาน การประกอบอาชีพ หาเลี้ยงครอบครัว ซึ่งเป็นตัวแปรในการรักษาศีล ด้านสมาธิ ได้แก่ ข้ออ้างเรื่องเวลาในการฝึกสมาธิ สภาพแวดล้อมไม่เอื้ออำนวย สติไม่นิ่ง สมาธิสั้น ด้านปัญญา ได้แก่ ผู้เรียนไม่เห็นความสำคัญของการเรียน การพัฒนาปัญญา ขาดวินัย ความรับผิดชอบ และคนส่วนใหญ่ใช้อารมณ์ในการตัดสินปัญหา

ส่วนข้อเสนอแนะ ด้านศีล ได้แก่ ควรชี้แจ้งให้เข้าใจในเรื่องศีล ข้อปฏิบัติ และประโยชน์ของศีลแต่ละข้อ เปลี่ยนทัศนคติของตัวเอง ด้านสมาธิ ได้แก่ ควรให้มีการทำสมาธิหรือกิจกรรมที่สงบก่อนเข้าเรียน จัดฝึกอบรมค่ายคุณธรรม จริยธรรมบ่อย ๆ ด้านปัญญา ได้แก่ รู้จักหาสาเหตุของปัญหาและวิธีแก้ปัญหา ตั้งใจทบทวนบทเรียน ฝึกคิดให้เป็นนิสัย ควรใช้สื่อต่าง ๆ ให้เป็นประโยชน์ด้วยการศึกษาหาความรู้

๔. แนวทางการประยุกต์ใช้หลักไตรสิกขาเพื่อการพัฒนาทรัพยากรมนุษย์ในโรงเรียนมัธยมศึกษา เขตอำเภอพิชัย จังหวัดอุตรดิตถ์ พบว่า ด้านศีล ควรมีการปฏิบัติตนและมีการฝึกฝนพัฒนาด้านพฤติกรรม หรือการฝึกหัดทางกาย วาจา เพื่อเป็นประโยชน์ทั้งแก่ตนเองและผู้อื่น มีความเมตตาต่อบุคคลอื่นและสังคม ด้านสมาธิ ควรมีการอบรมจิต ผู้ที่ได้รับการอบรมทางจิตให้ถูกวิธีสามารถพัฒนาจิตได้ ดังคํากล่าวที่ว่า “จิตเป็นนาย กายเป็นบ่าว” ก็จะควบคุมดูแลและบังคับพฤติกรรม รวมถึงการปฏิบัติในหน้าที่การงาน ไม่ว่าจะเป็นการเรียนหรือการสอนก็ดี ถ้ามีจิตใจรักในการเรียนการสอนก็จะทำให้งานทุก ๆ อย่างประสบความสำเร็จตามวัตถุประสงค์ที่วางไว้ ด้านปัญญา ควรให้ความสำคัญด้านการอบรมด้านปัญญา เพราะองค์ความรู้ที่ได้จากการศึกษาและเรียนรู้ รวมถึงประสบการณ์ เมื่อเกิดปัญหาอุปสรรคในการเรียนหรือการสอน ก็จะสามารถแก้ไขไปด้วยสติและปัญญา และพิจารณาแก้ไขปัญหาอย่างมีเหตุและผลได้