พุทธจริยศาสตร์การส่งเสริมสุขภาวะทางจิตใจของผู้ป่วยระยะสุดท้าย

บทคัดย่อ

การช่วยให้ผู้ป่วยและครอบครัวได้รับการดูแลช่วยเหลือเพื่อให้สามารถเผชิญกับภาวะความ

เจ็บป่วยในระยะสุดท้ายได้ เป็นการดูแลประคับประคองจิตใจ อารมณ์ ความรู้สึก รวมทั้งให้ความ

ช่วยเหลือในด้านสังคม การค้นหาความหมายของชีวิตเพื่อไปสู่เป้าหมายสูงสุดของการตายดี ทั้งด้าน

ร่างกายและจิตใจจาเป็นต้องดูแลไปพร้อมๆกัน ทางกาย กระบวนการดูแลผู้ป่วยระยะสุดท้ายด้านกาย

ได้แก่ การดูแลผู้ป่วยโดยเน้นในปัจจัยพื้นฐาน การจัดระเบียบ ผม ขน เล็บ ฟัน หนัง เสื้อผ้า ที่อยู่

อาศัยและสภาพแวดล้อมสัปปายะและเอื้อต่ออาการของผู้ป่วยตามหลักพระพุทธศาสนา จะช่วยให้

ผู้ป่วยรู้สึกดีขึ้นและทนต่อความเจ็บปวดได้มากขึ้น และพร้อมที่จะเข้ารับการรักษาดูแลแบบผสมผสาน

ด้านอื่น ๆ ต่อไป ทางจิตใจ กระบวนการดูแลผู้ป่วยระยะสุดท้ายด้านจิตใจในเรื่องสิ่งยึดเหนี่ยวที่สร้าง

ความเข้มแข็ง, ความสัมพันธ์ภายในครอบครัว, ความภาคูมิใจ, ความเชื่อด้านศาสนาประเพณี, สิ่งค้าง

คาใจ เช่น การสร้างขวัญกาลังใจด้วยการทาบุญตามความเชื่อหรือประกอบพิธีกรรมตามความเชื่อทาง

พระพุทธศาสนา หรือการใช้หลักสมถภาวนา ด้วยการปฏิบัติวิปัสสนากรรมฐานแบบง่าย คือ การสวด

มนต์ เพื่อให้เกิดสมาธิตั้งมั่นและผ่อนคลายไม่วิตกกังวล ทางปัญญา กระบวนการดูแลผู้ป่วยระยะ

สุดท้ายด้านปัญญา ให้เกิดความรู้ความเข้าใจโลกและชีวิต รู้เท่าทันว่าทุกอย่างเกิดขึ้น ตั้งอยู่ ดับไปตาม

ธรรมชาติ เกิดแก่เจ็บตายเป็นเรื่องธรรมดา โดยสร้างบรรยากาศให้ผู้ป่วยได้คิด ให้ผู้ป่วยมีโอกาสฟัง

ธรรมบรรยาย และให้ผู้ป่วยมีโอกาสทาจิตตภาวนาบางวาระบางโอกาส เท่าที่สามารถจะทาได้ รวมไป

ถึงการรับฟังและการสัมผัส เป็นการเปิดโอกาสให้ผู้ป่วยได้ระบายความรู้สึกบางอย่างที่อัดอั้นตันใจ

หรือค้างคาใจมานาน ทาให้เกิดความเครียด อยากปลดปล่อย หรือต้องการให้คนรับฟังและเข้าใจ

ตนเองมากขึ้น การนิ่งและรับฟังปัญหาบางอย่าง อาจนาไปสู่การเปิดใจและปล่อยวางได้มาก ผู้วิจัยมี

ความเห็นว่า หากใช้วิธีการรับฟังพร้อมกับวิธีการสัมผัส อาจจะเพิ่มประสิทธิภาพของการสร้างขวัญ

และกาลังใจมากเป็นทวีคูณ ทาให้ผู้ป่วยอาจเกิดความสบายใจ เชื่อใจ และยินยอมรับการรักษาด้วย

วิธีการที่เหมาะสมต่อไปเพิ่มมากขึ้น