คุณค่าและอิทธิพลของเวทย์มนตร์คาถาที่ปรากฏในปั๊บสา เขตพื้นที่ อำเภอเถิน จังหวัดลำปาง

บทคัดย่อ

การวิจัยเรื่องวิเคราะห์คุณค่าและอิทธิพลของเวทย์มนตร์คาถาที่ปรากฏในปั๊บสา เขตพื้นที่อำเภอเถิน จังหวัดลำปางนี้ มีวัตถุประสงค์ของงานวิจัย 3 ประการ คือ 1. เพื่อศึกษาความเชื่อเรื่องเวทย์มนตร์คาถาในสังคมล้านนา 2. เพื่อศึกษาเนื้อหาเวทย์มนตร์คาถาที่ปรากฏในปั๊บสาของเขตพื้นที่ อำเภอเถิน จังหวัดลำปาง 3. เพื่อวิเคราะห์คุณค่าและอิทธิพลของเวทย์มนตร์คาถาที่ปรากฏในปั๊บสาเขตพื้นที่ อำเภอเถิน จังหวัดลำปาง

ผลการวิจัยพบว่า ความเชื่อเรื่องเวทย์มนตร์คาถาในสังคมล้านนานั้นมีความเชื่อและสืบทอดกันมาหลายยุคหลายสมัย โดยเฉพาะยุครอยต่อระหว่างศาสนาพราหมณ์และศาสนาพุทธ ซึ่งเป็นยุคที่ศาสนาพราหมณ์เริ่มมีบทบาทลดลง และพุทธศาสนาเข้ามาแทน แต่ก็เป็นการอิงอาศัยซึ่งกันและกันระหว่างสองศาสนา โดยเฉพาะเรื่องเวทย์มนตร์คาถา และในที่สุดมาถึงยุคมอญพม่าและล้านนาไทย ซึ่งเป็นยุคที่ดินแดนล้านนาได้รับพระพุทธศาสนาและวัฒนธรรมจากอินเดียโดยผ่านทางมอญและพม่านี้ ผู้คนในดินแดนที่เรียกว่าล้านนาก็รับเอาอิทธิพลของเวทย์มนตร์คาถาแบบผสมผสาน ชาวล้านนา โดยเฉพาะคนอำเภอเถิน มีความเชื่อเรื่องเวทย์มนตร์คาถาตั้งแต่โบราณพร้อมกับสังคมล้านนาส่วนใหญ่ แต่อย่างไรก็ตามความเชื่อเรื่องเวทย์มนตร์คาถานี้ได้แทรกซึมไปทั่วทุกแห่งในล้านนา

เนื้อหาของเวทย์มนตร์คาถาที่ปรากฏในปั๊บสาพบว่า ปั๊บสา 8 ฉบับของแต่ละตำบลในอำเภอเถิน จังหวัดลำปาง มีเวทย์มนตร์คาถาปรากฏอยู่ คือ คาถาเมตตามหานิยม / ปิยะมหาเสน่ห์ คาถาทางโชคลาภ คาถาแคล้วคลาด / ปกป้องคุ้มภัย คาถาไสยดำ คาถาอยู่ยงคงกระพัน (ข่าม) และ 8 ฉบับ ใน 8 ตำบลนี้มีคาถามหานิยม / ปิยะมหาเสน่ห์ 6 บท คาถาทางโชคลาภ 4 บท คาถาแคล้วคลาด 5 บท คาถาไสยดำ 5 บท และคาถาคาถาอยู่ยงคงกระพัน (ข่าม) 9 บท รวมทั้ง 8 ฉบับ มีเวทย์มนตร์คาถาที่ปรากฏ 29 บท

เวทย์มนตร์คาถามีคุณค่าด้านจิตใจ ในด้านของการยึดเหนี่ยวจิตใจและเป็นตัวสื่อให้คนเข้าหาธรรม คุณค่าด้านภาษาและวรรณกรรม เป็นการรักษาอักขระล้านนาไม่ให้สูญหายไป คุณค่าด้านสังคม ทำให้เห็นภาพสะท้อนของวิถีชีวิต คุณค่าด้านประวัติศาสตร์ คือ ทำให้รู้ถึงสภาพสังคมในสมัยโบราณ คุณค่าด้านเศรษฐกิจ ทำให้ผู้คนมีกำลังใจมาหากินค้าขาย และอิทธิพลต่อบุคคล ทำให้ตัวบุคคลมีความเชื่อมั่นในด้านจิตใจ อิทธิพลต่อครอบครัว ทำให้เกิดความเจริญรุ่งเรืองในหน้าที่การงาน อิทธิพลต่อสังคม คือ ทำให้สังคมมีกิจกรรมทางพิธีกรรมร่วมกัน อิทธิพลต่อศาสนา คือ เป็นสิ่งที่ชักจูงให้คนศรัทธาในพุทธศาสนา อิทธิพลต่อภูมิปัญญา คือ การนำเอาเวทย์มนตร์คาถาเข้าประยุกต์ใช้กับองค์ความรู้ และศาสตร์พื้นบ้านล้านนา