เจ้าราชครูหลวงโพนสะเม็ก (ญาคูขี้หอม) : นักปรัชญาการเมืองแห่งอาณาจักรล้านช้าง

บทคัดย่อ

บทความทางวิชาการนี้ จัดทำขึ้นเพื่อศึกษาประวัติของเจ้าราชครูหลวงโพนสะเม็ก (ญาคูขี้ หอม) ซึ่งเป็นพระเถระที่มีบทบาททั้งทางด้านพุทธจักร และศาสนจักร มีคุณูปการณ์ต่อองค์พระธาตุ พนม อันเป็นที่เคารพบูชาของบรรพชนตั้งแต่สมัยโบราณ ยาวนานมาถึงปัจจุบัน เพราะท่านเจ้าราชครู หลวงโพนสะเม็กเป็นผู้ที่ได้ทำการบูรณปฏิสังขรณ์องค์พระธาตุพนม ครั้งที่ 4 โดยการนำชุมชนชาวลาว เดินทางมาเป็นจำนวนมากถึง 3,000 คน ทำให้เกิดเป็นชุมชนการเมืองและวัฒนธรรมขึ้นสองฝั่งโขง และทำให้เกิดความเชื่อมโยงของอาณาจักรล้านช้างทั้งสามอาณาจักรเข้าด้วยกัน คืออาณาจักรล้านช้าง หลวงพระบาง อาณาจักรล้านช้างเวียงจันทร์ และอาณาจักรจำปาศักดิ์ อันเป็นรากฐานสำคัญของ อาณาจักรศรีโคตรบูรณ์ และอาณาจักรสยามในกาลต่อมา

ในการศึกษาครั้งนี้มีวัตถุประสงค์อีกประการหนึ่งคือเพื่อศึกษาปรัชญาการเมืองที่ท่านเจ้า ราชครูหลวงโพนสะเม็ก (ญาคูขี้หอม) นำมาใช้ในการปกครองชาวล้านช้าง และสร้างความเป็นปึกแผ่น ให้เกิดขึ้น อีกทั้งยังแผ่ขยายอาณาเขตออกไปอย่างกว้างขวางโดยที่ไม่มีการใช้วิธีการแบบสงคราม หรือใช้ทฤษฎีพละกำลังในการปกป้องหรือแผ่ขยายอาณาจักร ให้เกิดความสูญเสียเกิดขึ้นแต่อย่างใด ดังเช่น อาณาจักรอื่น ๆ ในสมัยนั้นกระทำกัน อันเนื่องมาจากท่านมีความเป็นพระภิกษุที่มีความปฏิบัติดีปฏิบัติ ชอบ ตามหลักของสมณจริยวัตรแห่งสาวกในพระพุทธศาสนา จนได้รับสมญานามว่า “วีรบุรุษทั้งทาง โลกและทางธรรมสองฝั่งโขง” (สุนทรชัย ชอบยศ, 2561 : 44)