มุทรา : รหัสยนัยของพุทธปรัชญายุคต้น

บทคัดย่อ

ภาพของพระพุทธเจ้าทุกพระองค์ล้วนแสดงรหัสยนัยเอาไว้เรียกว่า “มุทรา” เป็นหนึ่งใน รูปแบบที่สวยที่สุดในการแสดงออกโดยการใช้นิ้วมือและนิ้วหัวแม่มือของมนุษย์ เป็นอากัปกิริยาเชิง สัญลักษณ์ที่แฝงคติธรรมที่สำคัญ การทำสัญลักษณ์ด้วยการจีบนิ้วมือในลักษณะต่างๆ ไม่ได้เป็นเพียง คติทางศาสนาที่นำมาใช้สร้างพระพุทธปฏิมาให้เกิดสุนทรียภาพเท่านั้น แต่ยังอาจนำมาใช้ในการเจริญ สติ สมาธิและปัญญาได้ด้วย กล่าวกันในหมู่ชาวพุทธว่า เมื่อฝึกสมาธิจนกลายเป็นนิสัยแล้วจะเข้าถึงวิถี จิตแห่งพุทธะที่เที่ยงแท้ บุคคลนั้นจะมีท่าทางอากัปกิริยาที่เชื่องช้าเนิบนาบอ่อนนุ่มมีสติสมบรูณ์ แต่ใน ขณะเดียวกันจะหนักแน่นมั่นคง อากัปกิริยาเคลื่อนไหวของผู้ที่เต็มไปด้วยสติสัมปชัญญะที่กล่าวนี้จะ เป็นตัวกำหนดอาการของ “มุทรา” ซึ่งก็คืออากัปกิริยาของพระพุทธเจ้าและพระสาวกของพระองค์ ผู้รักษาศีล สติ สมาธิและปัญญา จนเกิดต่อกันเป็นลูกโซ่ อากัปกิริยามุทรานี้จึงซ่อนองค์คุณที่สำคัญ ที่สุดไว้คือ ศีลและการฝึกสติ เพื่อให้ได้มาซึ่งสมาธิเอาไว้อย่างลึกซึ้งแนบเนียน