“วัฏฏะพุทธศาสนาในสังคมไทย”

บทคัดย่อ

พุทธศาสนาในสังคมไทย มีความเป็นองค์กรมั่นคงถาวรและมีองค์ประกอบอย่างชัดเจน ทั้งศาสนบุคคล
ศาสนธรรม ศาสนพิธี และศาสนสถาน แต่ถ้ามองให้ลึกลงไปองค์ประกอบเหล่านี้ กลับเป็นปัญหาหลัก หรือ จุดด้อย
ของพระพุทธศาสนาในสังคมไทย ด้วยสาเหตุหลายประการด้วยกัน ตั้งแต่ยุคอาณาจักรสุโขทัยเป็นต้นมา จนถึงยุครัต
นกรุงโกสินทร์ กระบวนทางศาสนาพุทธในประเทศไทยได้พัฒนาตนเองตลอดมา ท่ามกลางสภาพแวดล้อมทาง
วัฒนธรรมและสังคมที่แตกต่างจากแหล่งกำเนิดของศาสนา ดังนั้น กระบวนการทางศาสนาจึงเปลี่ยนแปลงบทบาท
ตนเอง เพื่อสนองตอบนโยบายสร้างชาติ โดยมีบุคลากรทางศาสนาคือ พระสงฆ์เป็นผู้สนองงาน
บทความนี้ จึงเป็นการนำเสนอให้เห็นวัฏฏะพุทธศาสนาในสังคมไทย ที่แม้พุทธศาสนาจะมีบทบาทสำคัญใน
สังคมไทย แต่ก็ยังอยู่ภายใต้การครอบงำของสังคมอยู่ดี ทั้งในด้านการเมือง สังคม และวัฒนธรรม เพราะศาสนาพุทธ
เป็นของคนไทย ฉะนั้น ทุกสถานการณ์ของศาสนาพุทธในสังคมไทยจึงเป็นไปภายใต้ความต้องการของคนไทย พุทธ
ศาสนาไทยไม่ได้ขับเคลื่อนตนเองอย่างอิสระอย่างเสรีโดยยึดธรรมวินัยเป็นเกณฑ์ ไม่ต้องไปดูอื่นไกล ดูสถานการณ์
การแต่งตั้งสมเด็จพระสังฆราชาผู้เป็นประมุขสงฆ์เป็นตัวอย่างของสถานการณ์พุทธศาสนาในสังคมไทย