การจัดการความเสี่ยงเกี่ยวกับภัยแล้งขององค์การบริหารส่วนตำบลนาทราย อำเภอลี้ จังหวัดลำพูน

บทคัดย่อ

การศึกษาวิจัยเรื่อง “การจัดการความเสี่ยงเกี่ยวกับภัยแล้งขององค์การบริหารส่วนตำบลนาทราย อำเภอลี้ จังหวัดลำพูน” มีวัตถุประสงค์ 4 ประการ คือ 1. เพื่อศึกษาการจัดการความเสี่ยงเกี่ยวกับภัยแล้งขององค์การบริหารส่วนตำบลนาทราย อำเภอลี้ จังหวัดลำพูน 2. เพื่อเปรียบเทียบการจัดการความเสี่ยงเกี่ยวกับภัยแล้งที่ประชาชนในพื้นที่ตำบลนาทราย อำเภอลี้ จังหวัดลำพูน จำแนกตามปัจจัย 3. เพื่อศึกษาความสัมพันธ์การจัดการความเสี่ยงเกี่ยวกับภัยแล้งขององค์การบริหารส่วนตำบลนาทราย อำเภอลี้ จังหวัดลำพูน 4. เพื่อศึกษาแนวทางประยุกต์ใช้หลักธรรมอริยสัจ 4 กับการการจัดการความเสี่ยงเกี่ยวกับภัยแล้งขององค์การบริหารส่วนตำบลนาทราย อำเภอลี้ จังหวัดลำพูน การศึกษาดำเนินการวิจัยโดยเป็นการวิจัยแบบผสมผสานวิธีด้วยการวิจัยเชิงคุณภาพและการวิจัยเชิงปริมาณ การวิจัยเชิงคุณภาพเก็บข้อมูลจากการสนทนากลุ่มเฉพาะของผู้เชี่ยวชาญและการสัมภาษณ์เชิงลึกจากผู้ให้ข้อมูลหลักเลือกแบบเจาะจง จำนวน 9 รูป/คน โดยการสัมภาษณ์เชิงลึก วิธีวิเคราะห์ข้อมูลด้วยวิธีการอุปนัยวิเคราะห์และการพรรณนาความ และการวิจัยเชิงปริมาณใช้แบบสอบถามเก็บรวบรวมข้อมูลจากกลุ่มตัวอย่าง จำนวน 371 คน วิเคราะห์ข้อมูลโดยการหาความถี่ (Frequency) ค่าร้อยละ (Percentage) ค่าเฉลี่ย (Mean) ค่าความเบี่ยงเบนมาตรฐาน (Standard Deviation)

ผลการวิจัยพบว่า

ผลการศึกษาพบว่า ผู้ตอบแบบสอบถามส่วนใหญ่เป็นเพศชาย จำนวน 190 คน คิดเป็นร้อยละ 51.1 รองลงมาเป็นเพศหญิง จำนวน 181 คน คิดเป็นร้อยละ 48.7 ส่วนใหญ่มีอายุระหว่าง 31–40 ปี จำนวน 128 คน คิดเป็นร้อยละ 34.5 ส่วนใหญ่มีอาชีพเกษตร จำนวน 135 คน คิดเป็นร้อยละ 36.3 ระดับการศึกษาสูงสุดอยู่ในระดับประถมศึกษา จำนวน 131 คน คิดเป็นร้อยละ 35.3 ส่วนใหญ่มีรายได้ตั้งแต่ 5,001–10,000 บาท/เดือน จำนวน 137 คน คิดเป็นร้อยละ 36.9 ตามลำดับ ผู้ตอบแบบสอบถามมีความคิดเห็นต่อการจัดการความเสี่ยงเกี่ยวกับภัยแล้งขององค์การบริหารส่วนตำบลนาทราย อำเภอลี้ จังหวัดลำพูน ของกลุ่มตัวอย่างผู้ตอบแบบสอบถามส่วนใหญ่ของการจัดการความเสี่ยงเกี่ยวกับภัยแล้งขององค์การบริหารส่วนตำบลนาทราย อำเภอลี้ จังหวัดลำพูน ด้านการตอบสนองอย่างฉับไว อยู่ในระดับมาก ที่ค่าคะแนนเฉลี่ย 3.86 รองลงมามีความคิดเห็นต่อการการจัดการความเสี่ยงเกี่ยวกับภัยแล้งขององค์การบริหารส่วนตำบลนาทราย อำเภอลี้ จังหวัดลำพูน ด้านความเตรียมพร้อมในสถานการณ์ อยู่ในระดับมาก ที่ค่าคะแนนเฉลี่ย 3.85 มีความคิดเห็นต่อการจัดการความเสี่ยงเกี่ยวกับภัยแล้งขององค์การบริหารส่วนตำบลนาทราย อำเภอลี้ จังหวัดลำพูน ด้านบูรณะซ่อมแซม มีค่าคะแนนเฉลี่ย 3.80 และมีความคิดเห็นต่อการจัดการความเสี่ยงเกี่ยวกับภัยแล้งขององค์การบริหารส่วนตำบลนาทราย อำเภอลี้ จังหวัดลำพูน ด้านการช่วยเหลือในสถานการณ์ มีค่าคะแนนเฉลี่ย 3.77 มีความคิดเห็นต่อการจัดการความเสี่ยงเกี่ยวกับภัยแล้งขององค์การบริหารส่วนตำบลนาทราย อำเภอลี้ จังหวัดลำพูน ด้านการเยียวยา ตามลำดับโดยมีค่าคะแนนเฉลี่ย 3.64 แปรผลความคิดเห็นอยู่ในระดับมาก ระดับความคิดเห็นของผู้ตอบแบบสอบถามที่มีต่อการจัดการความเสี่ยงเกี่ยวกับภัยแล้งขององค์การบริหารส่วนตำบลนาทราย อำเภอลี้ จังหวัดลำพูน เมื่อพิจารณาเป็นรายข้อพบอีกว่า คำถามเกี่ยวกับการใช้หลักอริยสัจ 4 ในการจัดการความเสี่ยงเกี่ยวกับภัยแล้งขององค์การบริหารส่วนตำบลนาทราย อำเภอลี้ จังหวัดลำพูน ด้านมรรค (แนวทางดับทุกข์) มีระดับความคิดเห็นที่ระดับมาก มีค่าเฉลี่ย 3.55 รองลงมาคือด้านนิโรธ (การดับทุกข์) อยู่ในระดับปานกลางที่ค่าเฉลี่ย 3.46 ต่อมาเกี่ยวกับด้านสมุทัย (สาเหตุของปัญหา) อยู่ในระดับปานกลางที่ค่าเฉลี่ย 3.43 และด้านทุกข์ (ปัญหา) ซึ่งอยู่ในระดับปานกลางที่ค่าเฉลี่ย 3.41 ตามลำดับ

ดังนั้น เมื่อปัญหาภัยแล้งยังคงเกิดขึ้นทุกปีและเป็นปัญหาหลักของชุมชน เนื่องจากประชาชนส่วนใหญ่ขององค์การบริหารส่วนตำบลนาทราย อำเภอลี้ จังหวัดลำพูน ประกอบอาชีพเกษตรกรรม และยังต้องดำรงชีวิตอยู่ด้วยการอาศัยทรัพยากรธรรมชาติคือแหล่งน้ำในการใช้น้ำไว้ อุปโภคบริโภค อันเป็นปัจจัยสำคัญแก่ประชาชน การอาศัยน้ำฝนตามฤดูกาลอาจไม่เพียงพอต่อการดำรงชีวิต ทุกฝ่ายจึงต้องดำเนินการแก้ปัญหาภัยแล้งอย่างยั่งยืนโดยต้องคำนึงถึงความสอดคล้องระหว่างธรรมชาติและการพัฒนาด้วย สอดคล้องกับการดำเนินการในการจัดการความเสี่ยงเกี่ยวกับภัยแล้ง การดำเนินการป้องกันและบรรเทาสาธารณภัยขององค์การบริหารส่วนตำบลนาทราย อำเภอลี้ จังหวัดลำพูน เป็นการดำเนินการในเชิงรุก (Proactive Approach) ทั้งในระยะก่อนเกิดภัย ขณะเกิดภัย และภายหลังจากเกิดภัย ซึ่งเน้นเรื่องการป้องกันก่อนเกิดภัยเป็นหลัก โดยมีความพร้อมในด้านเครื่องมือ อุปกรณ์และบุคลากรในการป้องกันและบรรเทาสาธารณภัย ระบบการแจ้งเตือนภัยล่วงหน้า และยังสามารถเพิ่มขีดความสามารถให้กับชุมชน ประชาชนในการช่วยเหลือตนเองและผู้อื่นได้ รวมถึงการมีส่วนร่วมภาคประชาชน ในการจัดการความเสี่ยงเกี่ยวกับภัยแล้งขององค์การบริหารส่วนตำบลนาทราย อำเภอลี้ จังหวัดลำพูน สำหรับผู้ศึกษาในครั้งต่อไป ควรทำการขยายพื้นที่ในการศึกษาออกไปให้ครอบคลุมในทุกตำบล ของระดับอำเภอ หรือระดับจังหวัด เพื่อก่อให้เกิดผลการศึกษาที่มีประโยชน์และสามารถนำมาประยุกต์ใช้ในพื้นที่อื่นๆ ได้ต่อไปในอนาคตและทำการศึกษาสำรวจเปรียบเทียบศักยภาพชุมชนในการในการจัดการความเสี่ยงเกี่ยวกับภัยแล้ง ทั้งในระยะก่อนเกิดภัย ขณะเกิดภัย และภายหลังการเกิดภัย ของขององค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นแต่ละแห่ง เพื่อค้นหาปัจจัยที่มีอิทธิพลต่อศักยภาพชุมชนในการจัดการความเสี่ยงเกี่ยวกับภัยแล้ง