กลไกทางพระพุทธศาสนาสะพานแห่งสันติภาพโลก

บทคัดย่อ

สันติภาพ (Peace) เป็นความใฝ่ฝันของมนุษย์โลก ถึงแม้กระนั้นโลกก็ยังโหยหาความเป็นสันติภาพในท่ามกลางของความขัดแย้งของมวลมนุษย์ที่มีกิเลส ความโลภ โกรธ หลง เป็นพื้นฐานสำคัญของการดำเนินชีวิต เป็นที่ประจักษ์ในโลกตั้งแต่ความขัดแย้งที่เกิดทางกาย ผ่านสงครามจนถึงความล่มสลายของสังคม และความขัดแย้งที่เกิดทางใจ ผ่านดัชนีความสุขของมวลมนุษย์โลก ถึงแม้จะเป็นศตวรรษใหม่ความขัดแย้งในสังคมยังมีระดับความซับซ้อนที่มากขึ้น ภายใต้ชาติพันธุ์ ศาสนา ภาษา และสีผิว บนพื้นฐานของชาตินิยมที่แต่ละสังคมเห็นว่าเป็นอัตลักษณ์ของตนเอง จนทำให้พฤติกรรมของความเกลียดชังของมนุษย์โลกกลายเป็นค่านิยมที่ยากจะลบเลือนได้ ความเกลียดชังของมนุษย์โลกจึงหยั่งลึกลงไปในจิตใจของผู้คนอย่างแผ่ขยาย พุทธศาสนาจึงเป็นสะพานแห่งสันติภาพที่มีความพยายามทัดทานค่านิยมแห่งความเกลียดชัง และความขัดแย้งของผู้คนในโลก ด้วยการดำรงชีวิตบนพื้นฐานของความมีเมตตากรุณา โดยไม่มีเส้นแบ่งทางเชื้อชาติ ภาษา ศาสนา และสีผิว ซึ่งกล่าวได้ว่าทัศนะของพุทธศาสนามนุษย์ล้วนเป็นเพื่อนร่วมโลก เป็นเพื่อนร่วมเกิด แก่ เจ็บ ตาย ใช่แต่เท่านั้น ในวัฏสงสารอันไม่มีสิ้นสุดเราทั้งหลายังอาจเคยเป็นพ่อแม่ญาติพี่น้องไม่ชาติชาติหนึ่งมาแล้ว นอกจากความมีเมตตากรุณาแล้วนั้น พุทธศาสนายังเน้นถึงปัญญาเพื่อเข้าถึงความจริง เพื่อช่วยให้มนุษย์โลกมองพ้นอคติทางเชื้อชาติ ภาษา ศาสนา สีผิว เพื่อให้มนุษย์เราเป็นหนึ่งเดียวกัน พุทธศาสนาจึงมีกระบวนการแห่งการเสริมสร้างสันติภาพของมนุษย์โดยผ่านพุทธวิธีที่บูรณาการกับภูมิปัญญาในสังคม และเรียกกระบวนการเหล่านั้นว่า "กลไกทางพระพุทธศาสนา"

กลไกทางพระพุทธศาสนา กลไกในสังคม เช่น หลักธรรม ความเชื่อ ค่านิยม แบบแผน กิจกรรม ประเพณีวัฒนธรรม และหลักการดำเนินชีวิตทางพระพุทธศาสนา จะแสดงให้เห็นว่า สามารถสร้างความสัมพันธ์ในครอบครัวและชุมชนได้ รวมทั้งชุมชนยังมีการรวมกลุ่มต่าง ๆ ที่มีวิธีการในการจัดระบบความสัมพันธ์ที่จะทำให้มีการอยู่ร่วมกันอย่างสันติ มีจารีตประเพณี ระบบ กฎเกณฑ์และพิธีต่าง ๆ เป็นแนวทางให้สมาชิกของชุมชนทั้งรุ่นปัจจุบันและรุ่นต่อไปได้ยึดถือปฏิบัติอย่างสันติ ตลอดจนมีวิถีทางในการส่งเสริมและช่วยเหลือพึ่งพา มีความเอื้อเฟื้อเกื้อกูลและสมานสามัคคี และมีพลังสร้างสรรค์ในการส่งเสริมสุขภาวะของสังคมอย่างยั่งยืนต่อไป