พระพุทธศาสนาในสิบสองปันนา : ประวัติศาสตร์ วัฒนธรรม และความสัมพันธ์กับล้านนา

บทคัดย่อ

การศึกษาวิจัยพระพุทธศาสนาในสิบสองปันนา : ประวัติศาสตร์ วัฒนธรรม และความสัมพันธ์กับล้านนา มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาประวัติศาสตร์ทางพระพุทธศาสนา ศึกษาการจัดการพระพุทธศาสนาและวัฒนธรรมในสิบสองปันนา มณฑลยูนนาน ประเทศสาธารณรัฐประชาชนจีน และศึกษาความสัมพันธ์ทางพระพุทธศาสนาและวัฒนธรรมของสิบสองปันนากับกลุ่มจังหวัดในล้านนา กลุ่มเป้าหมาย ได้แก่ ผู้นำทางพระพุทธศาสนาและวัฒนธรรมในสิบสองปันนา เช่น เจ้าอาวาสวัดป่าเจย์ วัฒนธรรมสิบสองปันนา และผู้นำทางพระพุทธศาสนาในกลุ่มจังหวัดในล้านนา เช่น เจ้าคณะภาค 6 เจ้าคณะจังหวัด วัฒนธรรมจังหวัด และปราชญ์ทางพระพุทธศาสนาและวัฒนธรรม จำนวน 10-15 รูป/คน เครื่องมือที่ใช้ในการวิจัยเป็นแบบสัมภาษณ์เชิงลึก การวิเคราะห์ข้อมูลโดยการวิเคราะห์เนื้อหา (Content Analysis) โดยการวิเคราะห์ข้อมูลจากการศึกษาเอกสาร และการสัมภาษณ์มาเชื่อมโยงสัมพันธ์ และมีการตรวจสอบความถูกต้อง และความน่าเชื่อถือของเนื้อหา โดยเชื่อมโยงเนื้อหาทั้งในด้านประวัติศาสตร์พระพุทธศาสนา พระพุทธศาสนากับวัฒนธรรม และความสัมพันธ์ระหว่างประวัติศาสตร์พระพุทธศาสนาและล้านนา ความสัมพันธ์ระหว่างพระพุทธศาสนาและวัฒนธรรมตั้งแต่อดีตจนถึงปัจจุบัน การบริหารจัดการในสิบสองปันนาเชื่อมโยงกับการบริหารจัดการพระพุทธศาสนาในล้านนา

ผลการวิจัย พบว่า

พระพุทธศาสนาในสิบสองปันนามีพระภิกษุชาวอินเดีย 2 รูป ขี่ช้างมาเผยแผ่พระพุทธศาสนาที่สิบสองปันนา จากนั้นช่วงต่อมาสิบสองปันนาถึงได้รับอิทธิพลพุทธศาสนานิกายลังกาวงศ์จากล้านนา พระพุทธศาสนานิกายเถรวาทมีทั้งฝ่ายป่า (สำนักวัดป่าแดง) และฝ่ายสวน (สำนักวัดสวนดอก) พุทธศาสนาเถรวาทนิกายลังกาวงศ์ทั้งฝ่ายป่าและฝ่ายสวน กำเนิดที่ล้านนา (เชียงใหม่) ได้แพร่เข้าสิบสองปันนาโดยผ่านเชียงตุง พระพุทธศาสนาเถรวาทในสิบสองปันนาถูกชะงักงันในช่วงของการปฏิบัติวัฒนธรรมเป็นเวลานานถึง 20 ปี จึงถูกฟื้นฟูขึ้นมาจากความต้องการฟื้นฟูพระพุทธศาสนาเถรวาทจากชาวไทลื้อ และพระภิกษุ สามเณรที่ไปศึกษาต่อยังต่างประเทศ โดยเฉพาะเข้ามาศึกษาต่อในประเทศไทย โดยเฉพาะในดินแดนล้านนา เมื่อกลับไปยังสิบสองปันนาก็นำความรู้ที่ได้ศึกษาในประเทศไทย และนำรูปแบบการจัดกิจกรรมทางวัฒนธรรมไปฟื้นฟูในสิบสองปันนา

การบริหารจัดการพระพุทธศาสนาและวัฒนธรรม

1. 
   

   การบริหารจัดการพระพุทธศาสนาในอดีตโดยวัดเป็นศูนย์กลางการบริหารจัดการ วัดในสิบสองปันนาแบ่งออกเป็น 4 ระดับ ระดับแรกเป็นวัดที่พระเจ้าแผ่นดินผู้ปกครองเมืองสิบสองปันนาเป็นผู้อุปถัมภ์ ระดับที่สองเป็นวัดที่ถูกสร้างขึ้นโดยวัดมหาธาตุราชทาน โดยได้รับการอุปถัมภ์จากเจ้าเมือง ระดับที่สามเป็นวัดที่ถูกสร้างขึ้นโดยวัดต่าง ๆ ในหมู่บ้าน ประมาณสิบหมู่บ้าน วัดมหาราชทานในกลุ่มนี้ เรียกว่า “หัววัด” ในระดับที่สี่เป็นวัดทุกวัดในหมู่บ้านสิบสองปันนา

   
   


2. 
   

   พุทธสมาคมจังหวัดสิบสองปันนา พุทธสมาคมสิบสองปันนา ก่อตั้งเมื่อวันที่ 31 มีนาคม 2506 และในปี 2509 เกิดการปฏิบัติวัฒนธรรม พุทธสมาคมถูกยกเลิก และได้รับการจัดตั้งใหม่ในปี 2523 วัดป่าเจย์เป็นที่ตั้งของสำนักงานใหญ่ของพุทธสมาคม ตั้งแต่ปี 2533 พุทธสมาคมสิบสองปันนาแบ่งการบริหารงานไปตามสาขาต่าง ๆ 3 สาขา คือ พุทธสมาคมเมืองเชียงรุ้ง พุทธสมาคมเมืองฮาย และพุทธสมาคมเมืองล้า มีบทบาทของพุทธสมาคมจะช่วยสร้างความตระหนักให้กับประชาชนที่เกี่ยวกับการป้องกันโรคเอดส์ การคุ้มครองสิ่งแวดล้อม และการช่วยเหลือจากผู้ที่ได้รับผลกระทบจากภัยธรรมชาติต่าง ๆ และวัดป่าเจย์ยังมีบทบาทสำคัญในการพัฒนาการท่องเที่ยวในสิบสองปันนา การรักษาวัฒนธรรมดั้งเดิมของชาวไทลื้อ และการรักษาเสถียรภาพของสังคมท้องถิ่น บทบาทนี้ได้รับการยอมรับจากรัฐบาลท้องถิ่น และส่วนใหญ่มีส่วนร่วมกับพุทธสมาคมในประเทศไทย

   
   

1. 
   

   ความสัมพันธ์ทางพระพุทธศาสนาและวัฒนธรรมของสิบสองปันนากับล้านนา ประกอบด้วย ความสัมพันธ์ทางด้านประวัติศาสตร์ ความสัมพันธ์ทางความเชื่อเรื่องผีเชื่อมโยงทางพระพุทธศาสนา ความสัมพันธ์ทางวัฒนธรรม ขนบธรรมเนียมประเพณี ความสัมพันธ์ด้านภาษาและวรรณกรรม และความสัมพันธ์ด้านการศึกษาสงฆ์