พุทธวิธี: การบริหารจัดการพระสงฆ์อาพาธอย่างมีสุขภาวะ

บทคัดย่อ

บทความนี้ มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาถึงวิธีการบริหาร ขั้นตอน รูปแบบการดูแลสุขภาพของพระสงฆ์อาพาธอย่างมีสุขภาวะ จากการศึกษา พบว่า พระพุทธเจ้า ทรงให้ความสำคัญกับการมีสุขภาพที่แข็งแรง ทรงชี้แนะให้พุทธสาวกดำรงตนให้เป็นผู้มีโรคาพาธน้อย รวมถึงการบริโภคปัจจัย 4 เพื่อเป็นผู้ไม่มีโรคเบียดเบียน ดำรงอยู่อย่างอัตภาพและอนุเคราะห์แก่การประพฤติพรหมจรรย์ (สำนักงานคณะกรรมการสุขภาพแห่งชาติ (สช.). 2560: 3) ปรากฏดังพุทธพจน์ว่า “อาโรคยา ปรมา ลาภา” แปลว่า ความไม่มีโรคเป็นลาภอันประเสริฐ

พระพุทธเจ้า ทรงวางหลักอริยสัจ 4 เป็นขั้นตอนการแก้ไขปัญหาในการจัดการสุขภาพ ได้แก่ ทุกข์ ได้แก่ โรค สมุทัย ได้แก่ โรคนิทาน เหตุของโรคหรือสมุฏฐานของโรค นิโรธ ได้แก่ ภาวะที่หายจากโรค และมรรค ได้แก่ ยา ทรงบริหารจัดการสุขภาพ 2 ขั้นตอน ได้แก่ 1) การประเมินอาการเจ็บป่วย (ด้วยพระญาณและด้วยการสอบถาม) 2) วิธีการรักษาแบ่งเป็น 2 แผนก (แผนกอายุรกรรมและแผนกศัลยกรรม) และทรงเห็นถึงความสำคัญของการใช้สมุนไพรในการจัดการสุขภาพ

ในพระพุทธศาสนา การดูแลสุขภาพถือว่าเป็นภาระหน้าที่ของพระภิกษุ ที่จะต้องดูแลสุขภาพซึ่งกันและกัน การสร้างสุขภาวะแก่พระภิกษุ สามเณร จึงเป็นสิ่งที่มีความสำคัญเสมือนพลังแห่งพระพุทธศาสนา การดูแลสุขภาวะของพระสงฆ์ สามเณร ด้านโภชนาการ ด้านสุขภาพ ด้านจิตใจ และด้านที่พักอาศัย ล้วนเป็นปัจจัยส่งผลให้พระภิกษุสงฆ์ สามเณร ได้ทำหน้าที่สืบสาน เผยแผ่พระพุทธศาสนาให้มั่นคงสืบไป