ศึกษาวิเคราะห์บ่อเกิดแห่งความรู้ในพระพุทธศาสนา

บทคัดย่อ

การศึกษาวิจัยเรื่องศึกษาวิเคราะห์บ่อเกิดแห่งความรู้ในพระพุทธศาสนา มีวัตถุประสงค์ไว้ 3 ประการ

ได้แก่ (1) เพื่อศึกษาความรู้ในทางพระพุทธศาสนา (2) เพื่อศึกษาบ่อเกิดแห่งความรู้ในทางพระพุทธศาสนา และ (3) เพื่อวิเคราะห์วิธีพัฒนาความรู้จากบ่อเกิดแห่งความรู้ในพระพุทธศาสนา การวิจัยครั้งนี้เป็นการวิจัยเชิงเอกสาร ข้อมูล ชั้นปฐมภูมิ จากคัมภีร์พระไตรปิฎกฉบับมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย พร้อมทั้งอรรถกถา ฎีกา และรวบรวมข้อมูลชั้น ทุติยภูมิจากตำรา เอกสาร งานวิทยานิพนธ์ ผลการวิจัยพบว่า ความรู้ในทางพระพุทธศาสนา มีแนวคิดพื้นฐานมาจาก การนำแนวทางการพัฒนาปัญญามาประยุกต์ใช้ในการจัดการความรู้เพื่อสืบค้นว่าความรูในพระพุทธศาสนาสามารถ แบ่งออกเป็นประเภทใหญ่ๆ ได้ 2 ประเภท คือ ความรู้ระดับโลกียะ และความรู้ระดับโลกุตตระ ประโยชน์ของความรู้ ในพระพุทธศาสนาศาสนาเป็นเครื่องสั่งสอนให้มนุษย์ประพฤติปฏิบัติในทางที่ถูกต้องดีงาม เป็นประโยชน์ ต่อตนเอง สังคม และประเทศชาติ(บุญมี แท่นแก้ว,2543 : 1) เป็นบ่อเกิดแห่งศีลธรรมจรรยาและขนบธรรมเนียมประเพณี ก่อให้เกิดประโยชน์ 3 ระดับ คืออัตถะสิ่งจำเป็นจากการนับถือปฏิบัติ สัมปรายิกัตถะ ประโยชน์ภายภาคหน้ามีความ ปิติสุข และทิฏฐธัมมิกัตถะ ประโยชน์ที่เกี่ยวข้องกับชีวิตประจำวัน

บ่อเกิดแห่งความรู้ในทางพระพุทธศาสนา พบว่าความรู้ในทางพระพุทธศาสนา มีบ่อเกิด 3 ทาง คือ

1) สุตมยปัญญา เรียกปัญญาประเภทนี้ว่า “รู้จำ” 2)จินตามยปัญญา เกิดแต่การคิดพิจารณาหาเหตุผล เพื่อทำให้เกิด “ความเข้าใจ”ต่อสิ่งต่างๆ 3)ภาวนามยปัญญา เป็นปัญญาที่ใช้ตัดสินเรื่องราวความเป็นจริงของสิ่งต่างๆ ของธรรมชาติ

วิเคราะห์วิธีพัฒนาความรู้จากบ่อเกิดแห่งความรู้ในพระพุทธศาสนา พบว่าความรู้นั้นสามารถเกิดขึ้นได้อยู่ 2 ระดับคือระดับโลกียะและระดับโลกุตตระ วิธีทำให้เกิดความรู้ มี 6 ประการคือ 1)การศึกษาจากหลักธรรมทาง พระพุทธศาสนา ประกอบด้วยหลักสัปปุริสธรรม และอริยสัจ 4 คือ ทุกข์ สมุทัย นิโรธ มรรค 2) ความรู้เกิดจากการ ฟังธรรมในวันธรรมสวนะ 3) ความรู้เกิดจากการใช้โยนิโสมนสิการ คิดอย่างถูกวิธี คิดอย่างมีระเบียบ แบบแผน 4) ความรู้เกิดจากการรักษาศีล 5) ความรู้เกิดจากการปฏิบัติสมถภาวนาและวิปัสสนาภาวนา เป็นการฝึกจิตให้เกิด ปัญญารู้แจ้งตามความเป็นจริง และ 6)ความรู้เกิดจากพาหุสัจจะ คือความเป็นผู้ได้สดับมาก