การศึกษาวิเคราะห์ลูกประคำในฐานะที่เป็นเครื่องมือในการปฏิบัติกัมมัฏฐานของ พระสงฆ์ล้านนา

บทคัดย่อ

การศึกษาวิจัยมีวัตถุประสงค์ คือ เพื่อศึกษาประวัติความเป็นมาของลูกประคำ เพื่อศึกษา
ลูกประคำในฐานะที่เป็นเครื่องมือในการปฏิบัติกัมมัฏฐานของพระสงฆ์ และเพื่อวิเคราะห์ลูกประคำใน
ฐานะที่เป็นเครื่องมือในการปฏิบัติกัมมัฏฐานของพระสงฆ์ล้านนา การศึกษาวิจัยนี้เป็นการวิจัยเชิง
คุณภาพเป็นการค้นคว้าข้อมูลจากเอกสาร ข้อมูลชั้นปฐมภูมิ จากคัมภีร์พระไตรปิฎกฉบับมหาจุฬาลง
กรณราชวิทยาลัย พร้อมทั้งอรรถกถา ฎีกา และการเก็บข้อมูลภาคสนาม ผลการวิจัยพบว่า 1) ประวัติ
ความเป็นมาของลูกประคำ ประคำหมายถึงลูกกลมๆ ที่ร้อยเป็นพวงสำหรับเป็นเครื่องหมายการนับใน
เวลาบริกรรมภาวนา ลูกประคำทำด้วยวัสดุต่างชนิด เช่นไม้จันทน์ ไม้เนื้อแข็ง ลูกหวาย ผลไม้ตากแห้ง 
หินสี พลาสติก ตลอดถึงหยก โดยเจาะรูตรงกลาง ร้อยด้วยด้ายหรือเอ็นเป็นพวง ลูกประคำสำหรับใน
ด้านศาสนาถือกันว่าเป็นเครื่องยังจิตใจ ให้เข้าสู่ภาวนาสมาธิ เพื่อฝึกจิตตานุภาพให้แข็งแรง อดทนต่อ
การก่อกวนแห่งกิเลสทั้งปวง 2) การใช้ลูกประคำในฐานะที่เป็นเครื่องมือในการปฏิบัติกัมมัฏฐานของ
พระสงฆ์ การนับลูกประคำเป็นวิธีหนึ่งในการภาวนาให้ถึงศีล สมาธิ ปัญญา เป็นอุบายในการฝึกสติ
อย่างหนึ่ง ให้ได้ตามจ านวนที่ตั้งจิตไว้แต่แรก จึงจะได้มรรคผลจากการนับ พร้อมสวดรำลึกคุณพระรัตนตรัย การนับประคำเพื่อน้อมใจให้ระลึกถึงคุณของพระพุทธ พระธรรม และพระสงฆ์ ใช้ลูกประคำ
จำนวน 108 ลูก วิธีการนับประคำนั้น จะใช้นิ้วหัวแม่มือนิ้วกลางข้างขวาเท่านั้น การนับนั้นจะนับจน
ครบ 108 ลูก แล้วนับย้อนกลับ ใหม่ 3) ผลการวิเคราะห์การใช้ลูกประคำในฐานะที่เป็นเครื่องมือใน
การปฏิบัติกัมมัฏฐานของพระสงฆ์ในล้านนา สามารถแยกออกเป็นเครื่องมือในการปฏิบัติกัมมัฏฐาน 3 
ฐานะ คือ 1. ปริกัมมนัยยะ ในฐานะเป็นเครื่องมือในการบริกรรม 2. คณนาปริกัมมนัยยะ ในฐานะเป็น
เครื่องมือในการนับ 3. อนุสสรณานัยยะ ในฐานะเป็นเครื่องมือในการระลึกตามลูกประคำเป็น
เครื่องมือในการปฎิบัติกัมมัฎฐานของพระล้านนามานานแล้ว เป็นบริขารที่สำคัญที่ผู้บวชชาวล้านนา
ต้องมีเวลาบวชแล้วพระอุปัชฌาย์มักจะมอบลูกประคำให้พร้อมทั้งแนะนำวิธีการใช้ลูกประคำ เป็น
วิธีการใช้ลูกประคำในการปฎิบัติกัมมัฎฐานของพระสงฆ์ล้านนาในอดีต อย่างเช่น ครูบาศรีวิชัยกับ
ลูกประคำ