การศึกษาเพื่อพัฒนารูปแบบประเพณีตักบาตรเป็งปุ๊ดตามรูปแบบชีวิตวิถีใหม่ในจังหวัดเชียงราย

บทคัดย่อ

การวิจัยในครั้งนี้เป็นการวิจัยเชิงปฏิบัติการแบบมีส่วนร่วม มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาขั้นตอน
พิธีการและพัฒนารูปแบบการปฏิบัติในประเพณีตักบาตรเป็งปุ๊ดที่เหมาะสมกับชีวิตวิถีใหม่ในจังหวัด
เชียงราย โดยทำการศึกษาเฉพาะในเขตเทศบาลเมืองเชียงราย แหล่งข้อมูลสำคัญได้แก่ เจ้าอาวาสวัด
ที่จัดการตักบาตรเป็งปุ๊ด คณะสงฆ์ ปราชญ์ชุมชนและกลุ่มแกนนำชุมชนในพื้นที่เขตเทศบาลนคร
เชียงราย นักวิชาการด้านประเพณี วัฒนธรรมท้องถิ่นรวมทั้งผู้บริหารองค์กรที่เกี่ยวข้องในเชิงนโยบาย
จำนวน 20 คน/รูป สำหรับเครื่องมือที่ใช้ในการวิจัยได้แก่ แบบสัมภาษณ์เชิงลึก แนวทางการสนทนา
กลุ่มและการจัดเวที Focus Groups เพื่อวิเคราะห์และร่วมพัฒนารูปแบบการจัดกิจกรรม โดยการสรุป
ประเด็นสำคัญและจัดหมวดหมู่ข้อมูลตามวัตถุประสงค์ของการศึกษาและทำการสรุปเชิงเนื้อหา
ผลการศึกษาพบว่า ประเพณีตักบาตรเป็งปุ๊ดในจังหวัดเชียงราย ได้มีการดำเนินกิจกรรมสืบ
ต่อมาอย่างยาวนานและปัจจุบันได้รับการบรรจุเป็นกิจกรรมส่งเสริมการท่องเที่ยวด้านวัฒนธรรมของ
จังหวัดเชียงราย โดยมีกิจกรรมที่สำคัญคือ การตักบาตรหลังเวลาเที่ยงคืนของวันอังคารหรือเช้าวันพุธ
ที่ตรงกับวันขึ้น 15 ค่ำ มีขั้นตอนการดำเนินงานใน 3 ช่วง ได้แก่ ช่วงแรก เป็นการเชิญพระอุปคุตขึ้น
จากน้ำ ช่วงที่สองการประกอบพิธีเจริญพระพุทธมนต์ และช่วงที่สามการตักบาตร
การพัฒนารูปแบบในการตักบาตรเป็งปุ๊ดตามชีวิตวิถีใหม่ โดยให้ยึดแนวปฏิบัติในการป้องกัน
ควบคุมโรคไวรัสโคโรนา 2019 สำหรับสถานที่ประกอบพิธีกรรมทางศาสนาของกรมควบคุมโรค
กระทรวงสาธารณสุขที่ประยุกต์เข้ากับบริบทของจังหวัดเชียงราย โดยเน้นการประชาสัมพันธ์ให้
ความรู้ในการปฏิบัติตนให้ถูกต้องภายในสถานการณ์การแพร่ระบาดของเชื้อไวรัสโคโรนา 2019 โดย
การเว้นระยะห่างภายในแถวที่รอใส่บาตร การสวมใส่หน้ากากอนามัย การล้างมือด้วยเจลหรือแอลกอ
ฮอลก่อนและหลังการใส่บาตร รวมทั้งลดการพูดคุยระหว่างพุทธศาสนิกชนที่มารอตักบาตร