พระพุทธศาสนากับการพัฒนาทุนมนุษย์และสังคม

บทคัดย่อ

บทความนี้ มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาเรื่อง พระพุทธศาสนากับการพัฒนาทุนมนุษย์และสังคม
พบว่า ในปัจจุบันแนวคิดการพัฒนาทรัพยากรมนุษย์จะเน้น “คน” เป็นศูนย์กลางของการพัฒนา
เพราะคนถือว่าเป็นสิ่งสำคัญที่สุดให้การพัฒนา การจะพัฒนาอะไรก็ต้องมองสิ่งสำคัญที่สุดซึ่งเป็นหัวใจ
แห่งการพัฒนานั้นก็คือ ”คน” เป็นปัจจัยหลักแห่งการพัฒนา ถ้าคนไม่พร้อม คนไม่มีการพัฒนา ไม่ได้
รับการศึกษาอบรมที่ดีแล้ว ก็จะไม่สามารถพัฒนาไปถึงจุดมุ่งหมายได้ ในมุมมองของตะวันตกจะมอง
การพัฒนาทรัพยากรมนุษย์ในประเด็นที่เป็นความรู้ และทักษะเป็นส่วนใหญ่ ในทางกลับกันใน
สังคมไทยอันเป็นสังคมตะวันออกที่มีวัฒนธรรมที่เป็นเอกลักษณ์ภายใต้ร่มเงาของพระพุทธศาสนาที่
เชื่อว่าการพัฒนาทรัพยากรมนุษย์จะต้องถึงพร้อมไปด้วยองค์รวม 3 ด้านด้วยความสัมพันธ์กัน ได้แก่
ด้านพฤติกรรม ด้านจิตใจ และด้านความรู้ความคิดที่เรียกว่าปัญญา โดยด้านศาสนาและศีลธรรม
คุณธรรมภายในชาติเพื่อนไปสู่การพัฒนาประเทศอย่างมีคุณธรรม
การพัฒนาสังคมตามหลักพระพุทธศาสนาก็ถือการพัฒนา “คน” เป็นแกนกลางในการพัฒนา
การเริ่มต้นที่ฐานคือการพัฒนาความเป็นมนุษย์ซึ่งเป็นสาระส่วนแก่นแท้ ส่วนการพัฒนาทรัพยากร
มนุษย์ซึ่งขึ้นต่อสภาพแวดล้อมแห่งกาลเทศะของยุคสมัย ก็จะต้องตั้งอยู่บนฐานของความเป็นมนุษย์
นั้น และนำหลักการทั่วไป ๆ ประยุกต์ใช้เพื่อสนองความต้องการของยุคสมัยอย่างได้ผลด้วยการพัฒนา
ความเป็นมนุษย์และพัฒนาทรัพยากรมนุษย์อย่างถูกต้อง คนที่พัฒนาดีแล้วก็จะเป็นส่วนร่วมที่รวม
กำลังกันสร้างสรรค์สังคมให้เจริญงอกงาม เป็นสภาพแวดล้อมที่เอื้อโอกาสให้ทุกคนเจริญยิ่งขึ้นไปใน
การมีชีวิตที่ดีงามและมีความเกษมสุข พระพุทธศาสนาพัฒนาคนและสังคมอย่างสัมพันธ์ควบคู่กันไป
และเป็นปัจจัยต่อกัน โดยคำนึงถึงธรรมชาติแวดล้อมพร้อมไปด้วยตามหลักการที่จัดวางไว้เป็นระบบ
อย่างครบถ้วนชัดเจน พระพุทธศาสนามีความเกี่ยวพันกับวิถีชีวิตของชาวพุทธในฐานะที่เป็นสถาบัน
หนึ่งของสังคมที่มีความสำคัญต่อประเพณีทางสังคมและวัฒนธรรมที่เกี่ยวข้องกับธรรมชาติ ปัญหา
และความเป็นอยู่ของปัจเจกบุคคลและสังคมโดยรวม ประกอบกับสภาพการเปลี่ยนแปลงของสังคมที่มี
อยู่ทำให้พระพุทธศาสนาทำหน้าที่จัดระเบียบชุมชนเพื่อความคงอยู่ของชุมชนในสังคม