แนวการสอนพุทธวิธีแบบอุปมา อุปไมย
##plugins.themes.bootstrap3.article.main##
บทคัดย่อ
พัฒนาการการสอนแบบอุปมาอุปไมยที่ปรากฏในสมัยพุทธกาล พระพุทธเจ้าทรงอุปมาอุปไมย
จากเหตุการณ์ที่เกิดหรือสิ่งที่คนในสมัยพุทธกาล รู้เห็นอยู่ในชีวิตประจำวันอยู่แล้วนำมาอธิบาย
เปรียบเทียบ ต่อมาสมัยหลังพุทธกาลการสอนแบบอุปมาอุปไมยเพื่อมุ่งจะอธิบายเนื้อหาสาระของ
ธรรมะที่เกิดจากการถกเถียงกัน เพื่อเผยแผ่คำสอนและปกป้องรักษาพระธรรมวินัย ต่อมายุคของ
พระสงฆ์ในสังคมไทย พระสงฆ์ใช้หลักการสอนแบบอุปมาอุปไมยโดยยกตัวอย่างประกอบ มีเอกสาร
การสอนประกอบ ใช้การเปรียบเทียบหลักธรรมในพระพุทธศาสนากับแนวคิดในศาสนาอื่น รวมทั้ง
แนวคิดทางปรัชญา สังคมวิทยา วิทยาศาสตร์ และจิตวิทยา มีการอ้างพุทธพจน์จากพระไตรปิฎกมา
ก่อนแล้วจึงค่อยมายกอุปมาที่เป็นเรื่องของปัจจุบันเหมาะกับผู้ฟัง สอนแบบอุปมาอุปไมยเพื่อ
การศึกษาหลักไตรสิกขา โดยเริ่มจากในครอบครัวจนถึงนิพพาน และสอนแบบอุปมาอุปไมยในเชิง
วาทศิลป์ โดยใช้ภาษาไทยกับภาษาบาลีร่วมกัน
การสอนแบบอุปมาอุปไมยในพระพุทธศาสนาเป็นการใช้โวหารทางภาษาเพื่ออธิบายห ลัก
ธรรมะ โดยมีหลัก 2 อย่างเหมือนกันทุกสมัย คือ ธัมมาธิษฐาน และ ปุคคลาธิษฐาน มาอธิบายธรรมะ
โดยการนำสิ่ง 2 สิ่งมาเปรียบเทียบกัน คือ 1. อุปมา=นามธรรม = ธัมมาธิษฐาน 2. อุปไมย = รูปธรรม
= ปุคคลาธิษฐาน การสอนแบบอุปมาอุปไมยในพระพุทธศาสนาประสพผลสัมฤทธิ์ได้ในระดับโลกิยะ
และผลสัมฤทธิ์ในระดับโลกตุตระ และสามารนำมาประยุกต์ใช้ในสมัยปัจจุบันที่ใช้เพื่อการบรรยาย
เทศน์ และการตอบปัญหา จัดได้เป็น 3 ยุค คือ ยุคพุทธกาล ยุคหลังพุทธกาล ยุคพระสงฆ์ในสังคมไทยซึ่งการสอนแบบอุปมาอุปไมย นั้นพระพุทธเจ้าทรงใช้ตั้งแต่เริ่มเผยแผ่พระพุทธศาสนา แล้วพระสาวก
ในสมัยพุทธกาลได้นำเอาการสอนแบบอุปมาอุปไมยของพระองค์ไปใช้เพื่อเผยแผ่หลักคำสอนมาถึง
ปัจจุบัน
##plugins.themes.bootstrap3.article.details##
ส่วน
การอ้างอิง
มหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย. (2535). พระไตรปิฏกภาษาบาลี ฉบับมหาจุฬาเตปิฏก 2500.
กรุงเทพมหานคร: โรงพิมพ์มหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย.
_____. (2539). พระไตรปิฏกภาษาไทย ฉบับมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย. กรุงเทพมหานคร: โรง
พิมพ์มหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย..
สมเด็จพระพุทธโฆษาจารย์ (ประยุทธ์ ปยุตฺโต). (2545). พจนานุกรมพุทธศาสน์ฉบับประมวลธรรม.
พิมพ์ครั้งที่ 10. กรุงเทพมหานคร: โรงพิมพ์บริษัทสื่อตะวันจำกัด.
พระธรรมปิฎก (ป.อ.ปยุตโต). (2537). กฐินสองที่สายใจธรรม. กรุงเทพมหานคร: สหธรรมิก.
สมเด็จพระพุทธโฆษาจารย์ (ป.อ.ปยุตโต). (2556). ปรัชญาการศึกษาของไทยภาคพุทธธรรม: แกนนำ
การศึกษา (ภาคต้นของหนังสือปรัชญาการศึกษาของไทย). กรุงเทพมหานคร: ผลิธัมม์.
_____ (2558). พจนานุกรมพุทธศาสน์ฉบับประมวลศัพท์. พิมพ์ครั้งที่ 23. กรุงเทพมหานคร:
สำนักพิมพ์ผลิธัมม์ในเครือบริษัทสำนักพิมพ์เพ็ทแอนโฮมจำกัด.
พระพรหมบัณฑิต (ประยูร ธมฺมจิตฺโต). (2555). พระพุทธศาสนากับวิทยาศาสตร์. พิมพ์ครั้งที่ 3.
กรุงเทพมหานคร: โรงพิมพ์มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย.
พระโพธิญาณเถร (ชา สุภัทโท). (2546). เหมือนกับใจคล้ายกับจิต. พิมพ์ครั้งที่ 7. กรุงเทพมหานคร :
คิวพริ้นท์ แมเนจเม้นท์.
พระสิริมังคลาจารย์. (2540). มังคลัตถทีปนีแปล เล่ม 1. กรุงเทพมหานคร: มหามกุฏราชวิทยาลัย.
_____(2543). มังคลัตถทีปนีแปล เล่ม 2. กรุงเทพมหานคร: มหามกุฎราชวิทยาลัย.
พระพุทธโฆสเถร. (2554). คัมภีร์วิสุทธิมรรค. พิมพ์ครั้งที่ 10. แปลและเรียบเรียงโดยสมเด็จพระพุฒา
จารย์ (อาจ อาสภมหาเถร). กรุงเทพมหานคร: ธนาเพรส.
เสฐียรพงษ์ วรรณปก. (2540). พุทธวิธีการสอนจากพระไตรปิฎก. กรุงเทพมหานคร: เพชรรุ่ง.