วิเคราะห์พัฒนาการประเพณีจุลกฐินในจังหวัดลำพูน

บทคัดย่อ

การศึกษาวิจัยเรื่องวิเคราะห์พัฒนาการประเพณีจุลกฐินในจังหวัดลำพูน  มีวัตถุประสงค์ 
1. เพื่อศึกษาจุลกฐินในพระพุทธศาสนา 2. เพื่อศึกษาประเพณีการทอดจุลกฐินในจังหวัดลำพูน  3. 
เพื่อวิเคราะห์ประเพณีจุลกฐินในจังหวัดลำพูน เป็นการวิจัยเชิงคุณภาพ ศึกษาจากเอกสารชั้นปฐมภูมิ 
ชั้นทุติยภูมิ และการสัมภาษณ์เชิงลึก จากกลุ่มผู้ที่ให้ข้อมูลสำคัญจำนวน 16 รูป/คน  ผลการวิจัย
พบว่า 1.จุลกฐินในพระพุทธศาสนา คือ กฐินเร่งด่วนที่พระพุทธเจ้าทรงเห็นด้วยพระพุทธญาณว่า พระ
อนุรุทธมีจีวรอันเก่าและขาด พระองค์จึงสั่งให้พระสงฆ์พร้อมคฤหัสถ์ทั้งหลายต่างออกช่วยหาผ้า
บังสุกุลตามที่ต่างๆ เพื่อน ามาเย็บท าจีวรให้ทันเวลาในช่วงวันสิ้นสุดของเทศกาลกฐินในสมัยนั้น และ
สอดคล้องกับต านานเชียงตุง คือ มีพระเถระผู้เป็นอรหันต์ได้บ าเพ็ญสมาบัติเกือบจะล่วงพ้นเวลา
ก าหนดแห่งวันถวายทานผ้ากฐิน และเทพธิดาเกรงว่า พระเถระจะไม่มีโอกาสรับกฐิน จึงได้แปลงกาย
เป็นมนุษย์ และเนรมิตสวนฝ้ายกลางป่า พร้อมประกาศให้มนุษย์ และเทวดาทั้งหลายมาช่วยกันเย็บผ้า
กฐินจนสำเร็จทันเวลา ซึ่งหลักฐานทั้ง 2 เรื่องจึงอาจเป็นเค้าโครงตัวอย่างของการถวายทานผ้าจีวรใน
รูปแบบจุลกฐินขึ้นมาจนถึงทุกวันนี้ 2.ประเพณีการทอดจุลกฐินในจังหวัดลำพูน พบว่า จังหวัดลำพูน
ยังไม่มีหลักฐานที่แน่ชัดว่า วัดใดเป็นผู้ริเริ่มการจัดประเพณี แต่ในปัจจุบันได้พบว่า วัดที่ได้มีการจัด
ประเพณีจุลกฐินขึ้นอยู่เป็นประจำทุกๆ ปี ก็คือ วัดหนองเรือ วัดป่าบุก วัดหนองเจดีย์ และวัดสันป่า
ยางหลวง โดยมีการจัดพิธีอยู่ 2 วัน คือ วันเย็บทอผ้าจุลกฐิน วันถวายผ้าจุลกฐินให้กับพระสงฆ์ผู้ที่จำพรรษาอยู่ในวัดแห่งนั้น 3.การวิเคราะห์ประเพณีจุลกฐินในจังหวัดลำพูน พบว่า 1) คุณค่าด้านศาสนา 
คือ กลุ่มผู้สูงอายุจะเป็นบุคคลต้นแบบที่คอยช่วยแนะน าสั่งสอนให้บุตรหลานได้เข้าใจถึงอานิสงส์การ
ทอดถวายผ้าจุลกฐินเพื่อเป็นที่ยึดเหนี่ยวทางด้านจิตใจ 2) คุณค่าด้านสังคม คือ ได้เห็นภูมิปัญญาของ
บรรพบุรุษที่ได้ถ่ายทอดไว้ให้กับบุคคลรุ่นหลังได้เห็นถึงความมีน้ าใจ ความเสียสละ และการมีส่วนร่วม
ของบุคคลในชุมชน 3) คุณค่าด้านวัฒนธรรมประเพณี คือ การเป็นสืบสานวัฒนธรรมการทอผ้า
พื้นเมือง นอกจากนี้ยังมีศิลปะอื่นๆ เข้ามาเกี่ยวข้อง เช่น ขบวนแห่องค์กฐินที่ต้องมีการแสดงศิลปะ
พื้นบ้านท าให้เยาวชนได้เกิดการเรียนรู้ในวัฒนธรรมที่ดีงาม 4) คุณค่าด้านเศรษฐกิจ คือ เป็นการเพิ่ม
มูลค่าด้วยการแปรรูปฝ้ายให้เป็นผืนผ้าที่มีมูลค่าสูงขึ้น และสร้างรายได้ที่มากขึ้นนับได้ว่าเป็นการ
ส่งเสริมระบบเศรษฐกิจขั้นพื้นฐานของชุมชน