ศึกษาวิเคราะห์หลักพุทธธรรมที่ปรากฏในยันต์ล้านนา

บทคัดย่อ

วิทยานิพนธ์เรื่อง “ศึกษาวิเคราะห์หลักพุทธธรรมที่ปรากฏในยันต์ล้านนา” มีวัตถุประสงค์ 3 ประการ คือ 1) เพื่อศึกษาการวิวัฒนาการและการกำเนิดของยันต์ในล้านนา 2) เพื่อศึกษาหลักพุทธ ธรรมที่ปรากฏในยันต์ล้านนา 3) เพื่อศึกษาวิเคราะห์ความสำคัญและคุณค่าของยันต์ในล้านกับวิถีชีวิต ของคนล้านนา

ผลการวิจัยพบว่า พัฒนาการของยันต์ที่ปรากฏในสังคมล้านนาได้รับอิทธิพลความเชื่อจากทาง ศาสนาพุทธ และศาสนาพราหมณ์มาตั้งแต่โบราณ และมีการปะทะสังสรรค์กับศาสนาผีดั้งเดิมในพื้นที่ ก่อให้เกิดพิธีกรรมความเชื่อเพื่อต่อรองกับอำนาจสิ่งศักดิ์สิทธิ์ และเมื่อย้อนมองอดีตคุณค่าทางศาสนา ผ่านสื่อพิธีกรรม ได้เยียวยาปัญหาทางด้านจิตใจและสร้างขวัญกำใจในการดำเนินชีวิตของผู้คน ยันต์ใน สังคมล้านนาได้ถูกใช้เป็นเครื่องมือสัญลักษณ์แทนความเชื่อ เพื่อตอบสนองภาวะทางจิตใจ

พัฒนาจากการใช้ยันต์ในล้านนา สรุปได้ว่า แนวคิดความเชื่อเรื่องยันต์ในสังคมล้านนา ได้รับ อิทธิพลจากพุทธศาสนาตามยุคดังนี้ 1.อิทธิพลพุทธศาสนานิกายเดิมหริภุญไชย(ทวารวดี) พบร่องรอย นิกายอารีในเมืองมอญซึ่งมีความสัมพันธ์กับหริภุญไชย 2. อิทธิพลพุทธศาสนาจากพุกาม ตามหลักฐาน ปรากฏพระสงฆ์ลังกาวงศ์(รามัญนิกาย) 3.อิทธิพลจากลังกาวงศ์(สิงหลนิกาย) ตามที่ปรากฏการใช้คาถา เขียนยันต์ในการสร้างพระพุทธรูปในรัชสมัยพญาติโลกราช

หลักพุทธธรรมที่ปรากฏในยันต์ล้านนา พบว่า มีหลักพุทธธรรมพื้นฐาน ดังเช่น หลักศีล 5 บท สรรเสริญพระรัตนตรัย หลักพุทธคุณ 9 เป็นหลักธรรมเบื้องต้นที่พบการนำเอาอักษรย่อของแต่ละ หลักธรรมมาลงอักขระยันต์ และพบว่าผู้ทำพิธี จารเขียนยันต์ ได้ยึดหลักธรรมทางพระพุทธศาสนาใน การประกอบทำยันต์ ดังเช่น หลักไตรสิกขา หลักธรรมพรหมวิหาร 4 หลักฆราวาส 4 และหลักธรรม สังคหวัตถุ 4 มายึดถือปฏิบัติ

ความสำคัญของยันต์ล้านนา พบว่าเป็นเครื่องบูชาอามิสบูชา ที่สอดแทรกเนื้อหาหลักคำสอน ทางพระพุทธศาสนาเอาไว้ ด้วยวิธีการสร้างสัญลักษณ์แทน ใช้คำย่อของหลักธรรมแปรเปลี่ยนเป็นอักขระ ทั้งนั้นจะพบว่า ยันต์ล้านนาเป็นเครื่องสื่อความหมาย เป็นเปลี่ยนผ่านจากหลักธรรมเป็นวัตถุ และเป็นอนุสสติ ดังนั้น ยันต์ล้านนาจึงเป็นเครื่องบูชาที่สำคัญกับวิถีชีวิตของคนล้านนา แต่กระนั้นยันต์ ในสังคมล้านนายังเป็นวิธีการเผยแผ่หลักธรรมทางพระพุทธศาสนาอย่างแยบยลและทำให้ประชาชน หันมานับถือพระพุทธศาสนามากขึ้น

คุณค่าของยันต์ล้านนาที่มีต่อประวัติศาสตร์และสังคม ทำให้ทราบถึงร่องรอยทางประวัติและ หลักฐานการใช้ยันต์แต่ละยุคสมัย ซึ่งเป็นภาพสะท้อนพลวัตการใช้ยันต์ในสังคมล้านนาจากอดีตถึง ปัจจุบัน คุณค่าของยันต์ล้านนาที่มีต่อศาสนา ในฐานะนำหลักคำสอนทางพระพุทธศาสนามาย่อและ แทรกอยู่ในวัตถุหรือยันต์ล้านนา ก่อให้ผู้ครอบครองยันต์แนบชิดกับคำสอนทางพุทธศาสนา เป็นหลัก ในการดำเนินชีวิต และจรรโลงพระพุทธศาสนา ทั้งยังเกี่ยวเนื่องต่อคุณค่าทางจิตใจ