วิถีผู้นำอารยธรรมครูบา

บทคัดย่อ

ในสมัยรัชกาลที่ 5 ได้มีการปฏิรูประบบราชการของประเทศสยามเป็นการใหญ่ควบคู่ไปกับ การปฏิรูปการปกครองคณะสงฆ์เพื่อรวมอำนาจเข้าสู่ส่วนกลาง ซึ่งก่อนหน้านั้นพระสงฆ์ทั้งปวงต่างก็ยึด เอาธรรมเนียมประเพณี คำสั่งสอนจากพระอุปัชฌาย์มาถือเป็นวัตรปฏิบัติ (ไม่ได้หมายรวมถึงพระธรรม วินัยของศาสดาที่พระสงฆ์ต้องปฏิบัติอย่างเคร่งครัด) บทความชิ้นนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อนำเสนอความ เป็นผู้นำของพระสงฆ์ระหว่างการปฏิบัติตามพระอุปัชฌาย์กับการเป็นผู้นำที่อยู่ภายใต้พระราชบัญญัติ คณะสงฆ์ โดยกำหนดพื้นเฉพาะทางภาคเหนือของประเทศไทยเท่านั้น ซึ่งตามประเพณีของภาคเหนือเหนือมักเรียกพระสงฆ์ที่เป็นผู้นำเก่งๆ ว่า “ครูบา” ครูบาเป็นพระสงฆ์ที่ประกอบด้วยเงื่อนไข 3 ข้อคือ 1) เป็นพระสงฆ์ที่มีอายุพรรษามาก 2) ต้องปฏิบัติดีปฏิบัติชอบ และ 3) สร้างสิ่งดีงามให้กับพระศาสนาซึ่ง อาจหมายถึงศาสนสถานหรืออื่นๆ เช่นครูบาศรีวิชัย ท่านเป็นพระสงฆ์ที่มีคุณสมบัติครบทั้ง 3 ข้อโดยเฉพาะข้อที่สาม ท่านได้อุทิศตนสร้างสาธารณะประโยชน์อันมีผลต่อความสดวกสบายทางกายหรือทางโลกอย่างมากมาย เช่น การสร้างถนน สร้างสะพานต่างๆ บทบาทที่โดเด่นและมีอิทธิพลบารมีอย่าง กว้างขวางของครูบาศรีวิชัยในครั้งนั้น จึงนำไปสู่ความขัดแย้งกับอำนาจรัฐในที่สุด