การศึกษาพิธีกรรมการขอฝนในล้านนา โดยศึกษาพิธีแห่พระเจ้าไม้แก่นจันทน์วัดป่าตันหลวง อำเภอแม่ทะ จังหวัดลำปาง

##plugins.themes.bootstrap3.article.main##

พระอธิการปันแก้ว อินฺทปญฺโญ (วัทโล)
พระครูสิริสุตานุยุต
ปกรณ์ มหากันธา

บทคัดย่อ

การศึกษาพิธีกรรมการขอฝนในล้านนา โดยศึกษาพิธีแห่พระเจ้าไม้แก่นจันทน์ วัดป่าตันหลวง
อำเภอแม่ทะ จังหวัดลำปาง มีวัตถุประสงค์ในการศึกษาคือ 1) เพื่อศึกษาประวัติการขอฝนในพระพุทธศาสนา 2)
เพื่อศึกษาพิธีกรรมการขอฝนในล้านนา กรณีศึกษาพิธีแห่พระเจ้าไม้แก่นจันทน์ วัดป่าตันหลวง อำเภอแม่ทะ จังหวัด
ลำปาง และ 3) เพื่อวิเคราะห์พิธีกรรมเกี่ยวกับการขอฝนในพระพุทธศาสนา เป็นการศึกษาวิจัยเชิงคุณภาพ ศึกษา
ค้นคว้าข้อมูลจากเอกสารและการสัมภาษณ์เชิงลึก
ผลการศึกษา พบว่า พระพุทธศาสนาได้กล่าวถึงเหตุปัจจัยที่ทำให้ฝนตกนั้นเกิดตามเหตุปัจจัยธรรมชาติ
จากการกระทำของมนุษย์ และเกิดจากการดลบันดาลของเทพเทวดาผู้มีฤทธิ์ การขอฝนในสังคมไทยมีอยู่ทุกภาค มี
ความคล้ายคลึงกันเป็นอย่างมาก ในภาคเหนือ มีพิธีขอฝนหลายรูปแบบ ได้แก่ พิธีแห่พระเจ้าฝนแสนห่า พิธีจิบอกไฟ
(จุดบั้งไฟ) บูชาพญาแถน พิธีแห่ช้างเผือก พิธีแห่ปลาช่อนขอฝน เป็นต้น
ที่วัดป่าตันหลวง ตำบลป่าตัน อำเภอแม่ทะ จังหวัดลำปาง มีพระเจ้าไม้แก่นจันทน์ ที่เชื่อกันว่า เมื่ออัญเชิญ
แห่พระเจ้าไม้แก่นจันทน์ สามารถบันดาลให้ฝนตกลงมาได้ วัดป่าตันจะมีการอาราธนาอัญเชิญพระเจ้าไม้แก่นจันทน์
ปีละ 2 ครั้ง คือช่วงปีใหม่เมืองหรือวันสงกรานต์ และในประเพณียี่เป็ง หากว่าปีไหนที่เกิดฝนแล้ง จะมีการอัญเชิญแห่
พระเจ้าไม้แก่นจันทน์เป็นกรณีพิเศษ ชุมชนจะร่วมมือช่วยกันจัดงาน เกิดความสามัคคี การสืบทอดประเพณีอันล้ำค่า
และเป็นการสร้างรายได้กระตุ้นเศรษฐกิจในชุมชน 

##plugins.themes.bootstrap3.article.details##

ส่วน

บทความวิจัย

การอ้างอิง

1. ภาษาไทย

ก. ข้อมูลปฐมภูมิ

มหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย. พระไตรปิฎกภาษาไทย ฉบับมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย. กรุงเทพมหานคร: โรง

พิมพ์มหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย, 2539.

มหามกุฏราชวิทยาลัย. พระไตรปิฎกพร้อมอรรถกถา แปล ชุด 91 เล่ม. กรุงเทพมหานคร: โรงพิมพ์มหามกุฏราช

วิทยาลัย, 2534.

ข. ข้อมูลทุติยภูมิ

(1) หนังสือ

กรมศิลปากร. นางนพมาศหรือตำรับท้าวศรีจุฬาลักษณ์. (ธนบุรี: โรงพิมพ์ส่งเสริมอาชีพ, 2505).

พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าอยู่หัว. พระราชพิธีสิบสองเดือน. กรุงเทพมหานคร: โรงพิมพ์ไทย, 2463.

สงวน โชติสุขรัตน์. ตำนานพระแก่นจันทร์. กรุงเทพมหานคร: โอเดียนสโตร์, 2551.

สมเด็จพระพุฒาจารย์ พุทธสรมหาเถระ. ตำราดูลักษณะแมว กวนข้าวทิพย์ พิธีพิรุณศาสตร์ ของวัดอนงคาราม.

กรุงเทพมหานคร: โรงพิมพ์รุ่งเรืองธรรม, 2500.

(2) ดุษฎีนิพนธ์:

สุธิรักษ์ โกช่วย. “สัญลักษณ์ บทบาทหน้าที่และคุณค่าของพิธีกรรมการขอฝน”. วิทยานิพนธ์ศิลปศาสตรมหา

บัณฑิต สาขาวิชาภาษาไทย. บัณฑิตวิทยาลัย: มหาวิทยาลัยราชภัฏเชียงใหม่, 2559.

(3) บทความ

ดร.สานุ มหัทธนาดุล. “คำตอบของพระพุทธศาสนาเรื่องความเสื่อมโทรมทางสิ่งแวดล้อมภายใต้กรอบนิยาม 5”.

บทความวิชาการ. (บัณฑิตวิทยาลัย: มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย, 2558).

ธัญญาภรณ์ พลายงาม. ชนัย วรรณลี และอัควิทย์ เรืองรอง. พิธีกรรมและการแสดงในการขอฝนของวัฒนธรรม

อีสาน. วารสารสารสนเทศ ปีที่ 16 ฉบับที่ 2. (กรกฎาคม-ธันวาคม, 2560).

สิตาวี ธีรวิรุฬ. “การแก้ไขปัญหาภัยแล้งอย่างยั่งยืน”. บทความวิชาการของสำนักวิชาการ. กรุงเทพมหานคร:

สำนักงานเลขาธิการสภาผู้แทนราษฎร์, 2558.

สุกัญญา สุจฉายา. “พิธีขอฝนของชนชาติไท”. วารสารมนุษยศาสตร์ ปีที่ 22 ฉบับที่ 2. (กรกฎาคม-ธันวาคม,

2558).

(4) สัมภาษณ์

สัมภาษณ์ผอ.เจริญ ใจเชื้อ. ประธานสภาวัฒนธรรมอ าเภอแม่ทะ จังหวัดลำปาง. 11 ตุลาคม 2563.

สัมภาษณ์ พระครูปริยัติสุนทร. เจ้าอาวาสวัดสัณฐาน ตำบลป่าตัน อำเภอแม่ทะ จังหวัดลำปาง. 12 ตุลาคม 2563.

สัมภาษณ์ พระครูโกศลอรัญญกิจ. เจ้าอาวาสวัดป่าตัน อำเภอแม่ทะ จังหวัดลำปาง. 10 ตุลาคม 2563.

สัมภาษณ์ พระอรวรรณ อุชุจาโร. รองเจ้าอาวาสวัดบ้านหลุก อำเภอแม่ทะ จังหวัดลำปาง. 14 ตุลาคม 2563.

สัมภาษณ์ พ่ออาจารย์คำหมื่น ณ มา. มัคทายกวัดสัณฐาน ตำบลป่าตัน อำเภอแม่ทะ จังหวัดลำปาง. 9 ตุลาคม

2563.

สัมภาษณ์ หลวงพ่ออินแก้ว อินทวังโส. พระลูกวัดบ้านหลุก อำเภอแม่ทะ จังหวัดลำปาง. 14 ตุลาคม 2563.

สัมภาษณ์ อาจารย์เดชา ไชยชุมภู. ฝ่ายประชาสัมพันธ์พิธีแห่พระเจ้าไม้แก่นจันทน์ อำเภอแม่ทะ จังหวัดลำปาง. 13

ตุลาคม 2563.